وقتی سکه‌ها زبان می‌گشایند

موزه بانک سپه گنجینه‌ای به همتاست.

تهران‭ ‬تنها‭ ‬به‭ ‬شلوغي‌ها‭ ‬و‭ ‬مشكلاتش‭ ‬ختم‭ ‬نمي‌شود.

 ‬اين‭ ‬شهر،‭ ‬ديدني‌هاي‭ ‬ناپيداي‭ ‬فراوان‭ ‬دارد‭ ‬كه‭ ‬به‌خوبي‭ ‬مي‌تواند‭ ‬اوقات‭ ‬خوشي‭ ‬را‭ ‬برايتان‭ ‬رقم‭ ‬بزند‭. ‬

خيابان‭ ‬امام‭ ‬خميني‭ ‬كه‭ ‬پيش‌تر‭ ‬با‭ ‬نام‭ ‬سپه‭ ‬شناخته‭ ‬مي‌شد‭ ‬حالا‭ ‬كمابيش‭ ‬ردپاي‭ ‬گذشته‭ ‬را‭ ‬آشكار‭ ‬مي‌كند‭.‬

 موزه بانک سپه ‬‬در‭ ‬ضلع‭ ‬شمال‭ ‬غربی مترو امام خمینی   ‬گنجينه‌اي‭ ‬بي‌همتاست‭ ‬كه‭ ‬ناب‌ترين‭ ‬سكه‌هاي‭ ‬تاريخ‭ ‬بشري‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬نمايش‭ ‬گذاشته‭ ‬است‭. ‬

به‭ ‬محيط‭ ‬آرام‭ ‬آن‭ ‬كه‭ ‬قدم‭ ‬گذاشتيم‭ ‬به‭ ‬ناگاه‭ ‬همهمه‭ ‬كودكان‭ ‬مدرسه‭ ‬و‭ ‬جست‌وخيزهاي‭ ‬آنان‭ ‬فضا‭ ‬را‭ ‬آكنده‭ ‬كرده‭ ‬بود‭. ‬

آقا‌ي‭ ‬بابك‭ ‬صدري‭ ‬معاون‭ ‬روابط‭ ‬عمومي‭ ‬و‭ ‬مدير‭ ‬موزه‭ ‬بانك‭ ‬سپه‭ ‬و‭ ‬سركار‭ ‬خانم‭ ‬صديقه‭ ‬فروغيان‭ ‬از‭ ‬كارشناسان‭ ‬برجسته‭ ‬اين‭ ‬موزه‭ ‬به‭ ‬استقبال‌مان‭ ‬آمدند‭ ‬و‭ ‬درباره‭ ‬اين‭ ‬موزه‭ ‬و‭ ‬گنجينه‭ ‬آن‭ ‬توضيحاتي‭ ‬دادند‭. ‬

سكه‌ها‭ ‬تاريخ‭ ‬منجمد‭ ‬كسب‭ ‬و‭ ‬كار‭ ‬و‭ ‬تجارت‭ ‬پيشينيان

امروزه‭ ‬عادت‭ ‬كرده‌ايم‭ ‬با‭ ‬سكه‭ ‬و‭ ‬اسكناس‭ ‬و‭ ‬يا‭ ‬يك‭ ‬كارت‭ ‬الكترونيكي‭ ‬معامله‭ ‬كنيم. ‬

اين‭ ‬روش‭ ‬از‭ ‬تجارت‭ ‬در‭ ‬روزگار‭ ‬باستان‭ ‬با‭ ‬انواع‭ ‬سنگ‌هاي‭ ‬مبادلاتي،‭ ‬صدف،‭ ‬نمك‭ ‬و‭ ‬قهوه‭ ‬انجام‭ ‬مي‌شد.

 ‬بعد‭ ‬از‭ ‬مدتي‭ ‬حلقه‌هاي‭ ‬فلزي‭ ‬به‭ ‬چرخه‭ ‬مبادلات‭ ‬وارد‭ ‬شد‭ ‬تا‭ ‬اين‌كه‭ ‬سكه‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬گرد‭ ‬اختراع‭ ‬كردند.

‭ ‬زيرا‭ ‬جابه‌جايي‭ ‬تعداد‭ ‬زيادي‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬راحت‌تر‭ ‬بود‭. ‬اين‭ ‬توضيحات‭ ‬را‭ ‬خانم‭ ‬فروغيان‭ ‬از‭ ‬پيشينه‭ ‬اين‭ ‬سكه‌ها‭ ‬برايمان‭ ‬روايت‭ ‬مي‌كند‭.‬

آن‌چه‭ ‬كه‭ ‬موزه‭ ‬بانك‭ ‬سپه‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬ديگر‭ ‬گنجينه‌هاي‭ ‬مشابه‭ ‬متمايز‭ ‬مي‌كند‭ ‬وجود‭ ‬سكه‌هاي‭ ‬محلي‭ ‬و‭ ‬مركزي‭ ‬ناياب‭ ‬و‭ ‬كم‌يابي‭ ‬است‭ ‬از‭ ‬دوران‌هاي‭ ‬مختلف‭ ‬تاريخي‭ ‬كه‭ ‬از‭ ‬8‭ ‬قرن‭ ‬قبل‭ ‬از‭ ‬ميلاد‭ ‬شروع‭ ‬مي‌شود‭ ‬تا‭ ‬به‭ ‬امروز،‭ ‬سكه‌هايي‭ ‬كه‭ ‬زير‭ ‬نور‭ ‬ويترين‌هاي‭ ‬مقاوم‭ ‬اين‭ ‬موزه،‭ ‬حيرت‭ ‬هر‭ ‬بيننده‌اي‭ ‬را‭ ‬برمي‌انگيزد‭.‬

توضيحات‭ ‬خانم‭ ‬فروغيان‭ ‬ما‭ ‬را‭ ‬مطمئن‭ ‬مي‌كند‭ ‬كه‭ ‬با‭ ‬كارشناس‭ ‬مجربي‭ ‬در‭ ‬اين‭ ‬موزه‭ ‬همراه‭ ‬هستيم‭.

‬او‭ ‬با‭ ‬تسلط‭ ‬كامل‭ ‬به‭ ‬دوره‌هاي‭ ‬مختلف‭ ‬تاريخي‭ ‬سكه،‭ ‬سكه‌شناسي‭ ‬را‭ ‬بخش‭ ‬مهمي‭ ‬از‭ ‬علم‭ ‬باستان‌شناسي‭ ‬توصيف‭ ‬مي‌كند‭

این جا‭ ‬روشنگر‭ ‬رويدادهاي‭ ‬مبهم‭ ‬و‭ ‬تاريك‭ ‬تاريخ‭ ‬پيشينيان‭ ‬است‭.‬

هسته اولیه تشکیل موزه بانک سپه

هسته‭ ‬اوليه‭ ‬تشكيل‭ ‬موزه‭ ‬بانك‭ ‬سپه‭ ‬در‭ ‬نيمه‭ ‬دوم‭ ‬دهه30‭ ‬خورشيدي‭ ‬به‭ ‬كوشش‭ ‬مديرعامل‭ ‬وقت‭ ‬بانك‭ ‬سپه‭ ‬با‭ ‬خريد‭ ‬و‭ ‬جمع‭ ‬آوري‭ ‬آثار‭ ‬شكل‭ ‬گرفت.

‬با‭ ‬كمك‭ ‬خانم‭ ‬ملك‌زاده‭ ‬بياني‭ ‬سكه‌شناس‭ ‬و‭ ‬برخي‭ ‬از‭ ‬مجموعه‌داران،‭ ‬سكه‌هاي‭ ‬تاريخي‭ ‬شناسايي‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬نمايش‭ ‬درآمد‭.

‬در‭ ‬سال‭ ‬1352‭ ‬هجري‭ ‬خورشيدي‭ ‬موزه‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬رسمي‭ ‬افتتاح شد.

طراح‭ ‬ساختمان‭ ‬ادارات‭ ‬مركزي‭ ‬بانك‭ ‬سپه‭ ‬هوشنگ‭ ‬سيحون‭ ‬است‭.

هم‌چنان‭ ‬كه‭ ‬غرق‭ ‬در‭ ‬مشاهده‭ ‬سكه‌ها‭ ‬و‭ ‬توضيحات‭ ‬فني‭ ‬خانم‭ ‬فروغيان‭ ‬بوديم،‭ ‬متوجه‭ ‬شديم‭ ‬اين‌ها‭ ‬تنها‭ ‬تعداد‭ ‬بسيار‭ ‬محدودي‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬به‭ ‬نمايش‭ ‬درآمده‭ ‬است‭. ‬

موزه‭ ‬بانك‭ ‬سپه‭ ‬با‭ ‬داشتن‭ ‬بيش‭ ‬از‭ ‬بيست‭ ‬هزار‭ ‬سكه،‭ ‬يكي‭ ‬از‭ ‬مراكز‭ ‬مهم‭ ‬سكه‌شناسي‭ ‬جهان‭ ‬است.

مجموعه‭ ‬موزه‭ ‬بانك‭ ‬سپه،‭ ‬به‭ ‬لحاظ‭ ‬در‭ ‬برگيري‭ ‬سكه‌هاي‭ ‬نادر‭ ‬و‭ ‬شاخص‭ ‬در‭ ‬زمره‭ ‬جامع‌ترين‭ ‬موزه‌هاي‭ ‬دنياست.

همچنين‭ ‬سالانه‭ ‬ميزبان‭ ‬بسياري‭ ‬از‭ ‬گروه‌هاي‭ ‬دانش‌آموزي،‭ ‬دانشجويي،‭ ‬جهانگردان‭ ‬خارجي‭ ‬‬است‭.‬

‬اولين‭ ‬سكه‭ ‬ضرب‭ ‬شده‭ ‬در‭ ‬آسياي‭ ‬صغير (‬تركيه) ‬با ‬قدمت‭ ‬حدود‭ ‬8‭ ‬قرن‭ ‬پيش‭ ‬از‭ ‬ميلاد‭ ‬در‭ ‬موزه‭ ‬بانك‭ ‬سپه‭ ‬به‭ ‬نمايش‭ ‬درآمده‭ ‬است‭.‬

گالري‭ ‬سكه‭ ‬موزه‭ ‬بانك‭ ‬سپه‭ ‬بازديدكنندگان‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬سير‭ ‬تكامل‭ ‬و‭ ‬تحول‭ ‬سكه‌ها‭ ‬از‭ ‬شروع‭ ‬مبادلات‭ ‬قبل‭ ‬از‭ ‬كشف‭ ‬فلز،‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬شبه‭ ‬پول‌ها‭ ‬و‭ ‬حلقه‌هاي‭ ‬مبادلاتي،‭ ‬نخستين‭ ‬سكه‌هاي‭ ‬ضرب‭ ‬شده‭ ‬آشنا‭ ‬مي‌كند‭. ‬

موزه بانک سپه

اين‭ ‬سكه‌ها‭ ‬چه‌گونه‭ ‬گردآوردي‭ ‬شده‌اند؟‭ ‬

خانم‭ ‬فروغيان‭ ‬درباره‭ ‬نحوه‭ ‬گردآوري‭ ‬سكه‌ها‭ ‬يادآوري‭ ‬مي‌كند‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬طي‭ ‬نيم‭ ‬قرن‭ ‬برخي‭ ‬از‭ ‬دانش‌پژوهان‭ ‬و‭ ‬فرزانگان‭ ‬براي‭ ‬گردآوري‭ ‬و‭ ‬شناسايي‭ ‬اين‭ ‬مجموعه‭ ‬كوشش‌هايي‭ ‬را‭ ‬آغاز‭ ‬نمودند،‭ ‬زنده‌ياد‭ ‬محمد‭ ‬مشيري‭ ‬مورخ‭ ‬و‭ ‬سكه‌شناس،‭ ‬با‭ ‬اطلاع‌رساني‭ ‬به‭ ‬موقع‭ ‬به‭ ‬مسئولان‭ ‬دولت‭ ‬در‭ ‬گذشته،‭ ‬باعث‭ ‬جلوگيري‭ ‬از‭ ‬خروج‭ ‬بيش‭ ‬از‭ ‬پنج‭ ‬هزار‭ ‬سكه‭ ‬ارزشمند‭ ‬و‭ ‬تاريخي‭ ‬ايران‭ ‬شد،‭ ‬كه‭ ‬از‭ ‬همان‭ ‬زمان‭ ‬ايده‭ ‬تشكيل‭ ‬موزه‭ ‬در‭ ‬اين‭ ‬بانك‭ ‬شكل‭ ‬گرفت‭.‬

آثار هنرمندان در موزه بانک سپه

بيش‭ ‬از50‭ ‬عدد‭ ‬تابلو‭ ‬از‭ ‬نقاشان‭ ‬معاصر‭ ‬ايران‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬دوره‭ ‬پهلوي‭ ‬دوم‭ ‬و‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬انقلاب،‭ ‬از‭ ‬هنرمندان‭ ‬خريداري‭ ‬شده‭ ‬است‭.‬

خانم‭ ‬فروغيان‭ ‬توضيحاتي‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬ارتباط‭ ‬با‭ ‬تابلوها‭ ‬ارائه‭ ‬مي‌دهد: ‬

در گالري‭ ‬نقاشي‭ ‬موزه،‭ ‬تابلوهاي‭ ‬زيبايي‭ ‬از‭ ‬نقاشان‭ ‬مشهور‭ ‬ايران‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭.

‬اولين‭ ‬تابلو‭ ‬متعلق‭ ‬است‭ ‬به‭ ‬سهراب‭ ‬سپهري‭ ‬با‭ ‬سبك‭ ‬سوررئاليسم.

 ‬سهراب‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬پيشكسوت‭ ‬اين‭ ‬سبك‭ ‬در‭ ‬ايران‭ ‬مي‌شناسند‭.‬

تابلو‭ ‬ديگر‭ ‬از‭ ‬ايران‭ ‬درودي‭ ‬نقاش‭ ‬برجسته‭ ‬ايراني،‭ ‬منتقد‭ ‬هنري‭ ‬و‭ ‬استاد‭ ‬دانشگاه‭ ‬رشته‭ ‬تاريخ‭ ‬هنر‭ ‬است‭. ‬

درودي‭ ‬پيرو‭ ‬مكتب‭ ‬فراواقع‌گرايي (‬سوررئاليسم) ‬است‭.‬

نقاشی سهراب سپهری
یکی از نقاشی‌های سهراب سپهری در موزه سکه بانک سپه

آثاري‭ ‬از‭ ‬صادق‭ ‬تبريزي‭ ‬خوشنويس‭ ‬ايراني‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬پيشروان‭ ‬سبك‭ ‬نقاشي‌خط‭ ‬نيز‭ ‬به‭ ‬چشم‭ ‬مي‌خورد‭. ‬

تبريزي‭ ‬از‭ ‬پيشگامان‭ ‬مكتب‭ ‬سقاخانه‭ ‬شمرده‭ ‬مي‌شود‭. ‬

او‭ ‬آفريننده‭ ‬نخستين‭ ‬نشان‭ ‬رسمي‭ ‬جمهوري‭ ‬اسلامي‭ ‬ايران‭ ‬بود‭.

‬اثر‭ ‬محسن‭ ‬سهيلي‭ ‬از‭ ‬شاگردان‭ ‬مستقيم‭ ‬كمال‭ ‬الملک از آثار شاخص موزه است.

هم‌چنين‭ ‬تابلوهايي‭ ‬از‭ ‬رضا‭ ‬مافي،‭ ‬خوشنويس‭ ‬صاحب‌نام،‭ ‬سيد‭ ‬محمد‭ ‬احصايي‭ ‬و‭ ‬‬ناصر‭ ‬اويسي‭ ‬نقاش‭ ‬ايراني‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬فعالان‭ ‬مكتب‭ ‬سقاخانه‭ ‬بر‭ ‬روي‭ ‬ديوار‭ ‬جا‭ ‬خوش‭ ‬كرده‌اند‭.‬

پس‭ ‬از‭ ‬مشاهده‭ ‬تابلوها‭،‬ خانم‭ ‬فروغيان‭ ‬ما‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬سمت‭ ‬آثاري‭ ‬ديگر‭ ‬هدايت‭ ‬مي‌كند.

بانك‭ ‬سپه‭ ‬اولين‭ ‬بانك‭ ‬با‭ ‬سرمايه‭ ‬ايراني‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬ارديبهشت‭ ‬سال‭ ‬1304‭  ‬تاسيس‭ ‬شد.

 ‬در‭ ‬24‭ ‬اسفند‭ ‬1304‭ ‬نيز‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬رسمي‭ ‬اولين‭ ‬شعبه‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬شهر‭ ‬رشت‭ ‬داير‭ ‬گشت‭. ‬

در‭ ‬روزهاي‭ ‬تعطيلات‭ ‬نوروزي‭ ‬كه‭ ‬تهران‭ ‬معمولا‭ ‬خلوت‭ ‬است‭ ‬بازديد‭ ‬از‭ ‬موزه‭ ‬بانك‭ ‬سپه‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬قلم‭ ‬نياندازيد‭.‬

نشاني‭ ‬موزه‭ ‬بانك‭ ‬سپه‭:  ‬ميدان‭ ‬امام‌خميني،‭ ‬طبقه‭ ‬همكف‭ ‬ساختمان‭ ‬ادارات‭ ‬مركزي‭ ‬بانك‭ ‬سپه

متن کامل این گزارش را در هفتاد و ششمین شماره از ماهنامه سفر بخوانید.

موزه بانک سپه
همراه با خانم فروغیان کارشناس و بابک صدری مدیر موزه بانک سپه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *