ماکو در نقطه مرزي ايران و در گوش گربه نقشه ايران جاذبههاي نهفتهاي دارد.
براي رسيدن به ماكو علاوه بر مسير زميني كه حدود 875 كيلومتر از تهران مسافت دارد
ميتوان با قطار و يا هواپيما نيز برنامهريزي داشت.
منتهي با گرانيهاي پيشرو، همچنان پيمايش مسير زميني با خودرو گزينه اول است.
سفر را براي يك هفته برنامهريزي كرديم تا بتوانیم ماکو را حرفهای بگردیم.
براي اسكان، تنها هتل شهر را كه مربوط به هتلهاي جهانگردي ميشد انتخاب كرديم.
هتل جهانگردي ماكو در سه طبقه و حدود 30 اتاق در وسط اين شهر قرار گرفته است.
گروه با سه خودروي شاسي بلند طبق برنامهريزي ساعت 4 صبح از تهران راه افتادند.
مسير تهران به قزوين و تبريز كه اتوبان است.
از تبريز به ماكو نيز راه تقريبا در همه مسير دوبانده است.
با وجود تريلرهاي حمل بار ترانزيت تركيه و ايران گاهي ترافيك سنگين دارد.
به دليل عدم آشنايي قبلي، اين قسمت از مسير را گروه با احتياط بيشتري به پيش ميبرد تا به شهر رسيديم.
اطلاعاتي از اين استان و شهرستان بهدست آورديم:
ماکو تلاقی مذاهب
روايتهايي، ساكنان قديمي ماكو را به سده اول قبل از ميلاد مسيح مرتبط ميداند كه مردم اين شهر مذهب زرتشتي داشتند.
اين شهر را ماغكوي يعني شهر روحانيان زرتشتي ميگفتند.
بعضي نيز از ماكو به معني چراگاه در زبان ارمني ياد ميكنند كه به دليل چراگاههاي بزرگ در اطراف اين شهر اين نام را روي آن گذاشته اند.
اين شهر، در صفر مرزي و همسايگي كشورهاي تركيه، آذربايجان، ارمنستان حال و هواي مخصوص به خود را دارد.
به همين خاطر يكي از هفت منطقه آزاد تجاري ايران است كه به دليل موقعيت طبيعي خاص خود از ديگر شهرهاي ايران متمايز است.
در نگاه اول سنگ و كوههاي مرتفع دو طرف شهر، اين احساس را به گروه القا كرد كه گويي به شهر سنگي ايران آمدهايم.
چشمانداز طبیعی
در داخل شهر رودخانه زنگمار كه از كوههاي مرزي ايران و تركيه سرچشمه ميگيرد.
در شهرستان پلدشت به رودخانه ارس ميريزد پيچ و تاب دارد.
رودخانهاي كه از مهمترين عوامل موثر بر اقليم منطقه ماكو به شمار ميرود.
وجه تسميه نام آن از تركيب واژه زنگ به معناي سياه و مار است كه به دليل بستر سياه سنگهاي بازالتي آن، اين رود را شبيه به ماري سياه رنگ كرده است.
پس از رسيدن به ماکو آن را به دو قسمت شمالي و جنوبي بخشبندي كرده است.
قسمت جنوبي در دامنه كوه سبد و بخش شمالي نيز در دامنه كوه قيه.
ماکو در درهاي بين اين دو كوه به طول 12 كيلومتر و عرضي بين 200 متر تا 2 كيلومتر آرام گرفته است.
ديوارههاي بلند عمودي اين دو كوه، فاصله كم ديوارهها از يكديگر و عبور رودخانه زنگمار از ميان شهر زيبايي آن را دو چندان ميكند.
در ميان شهرهاي ايران اين زيبايي و اقليم خاص معمولا كم نظير است.
جاذبههای ماکو
كاخ و موزه باغچه جوق، عمارت كلاه فرنگي، گور دخمه فرهاد، حمام تاريخي شهر ماكو، خانه صفرغلي خان، خانه علي خان بيات، خانه سنگي جمال خان تيموري،
پل تاريخي پنج چشمه، پل قلعه جوق، ساختمان بانك ملي ماكو، چشمه ثريا،
قلعه هاي قديمي راوز و قلعه سياه، آبشار قلعه جوق، تالاب آغ گل از ديدنيهايي اتس كه گردشگران آن را از قلم نمياندازند.
با اسكان در هتل جهانگردي ماكو، براي روزهاي بعد برنامهريزيها را مرور كرديم.
تالابهاي شهرستان ماكو در شهرستان به صورت پراكنده جاي گرفتهاند.
براي ديدن اين تالاب ها بايد دو روز را به صورت كامل و با خودرو وقت گذاشت تا بتوان به خوبي از زيباييهاي آن لذت برد.
مسير بيشتر آسفالت است به جز مواقعي كه در جادههاي شوسه اطراف اين تالابها و براي رسيدن به بعضي از آنها از جاده آسفالت خارج ميشويم.
تالابها و جاذبههای طبیعی
تالابهاي فصلي و دايمي محل مناسبي براي مهاجرت فصلي پرندگان مهاجر به ماکو است،
پرندگاني كه از روسيه و براي فرار از سرماي كشنده منطقه سيبري به تالابهاي اين شهرستان مهاجرت ميكنند
و در طول زمستان مهمان اين تالاب ها هستند.
از پرندگان مهاجر به تالابهاي ماكو ميتوان به غاز خاكستري پيشاني سفيد بزرگ و كوچك،
فلامينگو، اردك سرسبز، اردك سر حنايي، اردك بلوطي، اردك اردهاي، كشيم كوچك و سليم طوقي كوچك اشاره كرد.
در مسير دسترسي به تالابهاي اين شهرستان چون الاب شطلو، تالاب ياريم قيه، تالاب مرزي بورالان، تالاب قره بلاغ، تالاب كنيكو
و تالاب آغ گل آثار طبيعي و چشم اندازهاي منحصر به فردي همچون كوههاي دوقلو آرارات و آثار باستاني خاص ديده ميشود.
فاصله نزديك اين درهها به مناطق شهري و همچنين دسترسي آسان به ورودي درهها از مزيتهاي درههاي منطقه ماكو است.
يكي از ديدنيهاي طبيعي اين منطقه سنگهاي بازالتي است كه به دليل فوران آتشفشاني كوههاي آرارات و پخش شدن اين گدازهها و ماگماها به وجود آمدهند.
دره مارها
از مناطق خاصي كه اين پديده زمين شناسي به راحتي ديده مي شود، دره بازالتي ايلانلار دره سي در 25 كيلومتري شهرستان ماكو است.
اين دره كه به دره مارها نيز شهرت دارد در سه كيلومتري روستاي بدولي شهرستان ماكو و به موازات جاده آواجيق جا خوش كرده است.
ستونهاي منشوري بازالتي در امتداد اين دره منحصر به فرد است.
این پدیده حاصل انجماد گدازههاي آتشفشاني در دوره سوم زمينشناسي است.
نميشود از زيباييهاي ماکو ياد كرد اما رشته كوه آرارات را ناديده گرفت.
نمايي كلي از اين كوه دلفريب در مناطق هم مرز با شمال شرق تركيه ميبينيم.
خود ابهت خاصي را داشته و احساس خوبي را به بيننده منتقل ميكند.
رشته كوه آرارات در مرز ايران و جمهوري نخجوان و ارمنستان دو قله آتشفشاني خاموش دارد
كه به خوبي از مناطق مختلف شهرستان ماكو قابل مشاهده است.
کلیساهای آذربایجان
روز پنجم سفر ما به كليسا گردي گذشت.
دشت آرارات با توجه به بقاياي آثار تاريخي، سرزميني با قدمت بيش از هشت هزار سال هستند.
اين كليساها، به يكي از جذابيتهاي گردشگري و تاريخي منطقه ماكو تبديل شده است.
در زمان جنگهاي ايران و عثماني، فرمان كوچ ارامنه منطقه جلفا و دشت آرارات از سوي شاه عباس صادر شد.
اين گروهها در دستههاي متشكل به سوي اصفهان و جنوب ايران حركت كردند.
كليساي تادئوس مقدس يا قره كليسا در جنوب شهرستان ماكو و 20 كيلومتري شمال شرقي چالدران واقع شده است.
كليساي ديگر كليساي زور زور يا مريم مقدس است كه در 12 كيلومتري شمال غرب قره كليسا قرار دارد.
اين كليسا تا اوايل قرن 17 ميلادي و اوج جنگهاي ايران و عثماني به فعاليت خود ادامه داد.
بناي اوليه اين كليسا در بستر رودخانه قرهسو و به ارتفاع 50 متر بالاتر از سطح دره قرار داشت.
ولي بهعلت اينكه پس از آبگيري سد بارون ممكن بود در عمق درياچه پشت سد قرار بگيرد،
تماما به ارتفاعات كنار درياچه منتقل و در آن نقطه مجددا بازسازي شد.
خوش خوراکی در ماکو
جا دارد در اين جا از غذاهاي سنتي که در ماکو طبخ و استفاده مي شده نام ببريم.
غذاهايي كه هم اكنون به دليل پيشرفت سبك زندگي به سمت مدرنيزه در حال فراموشي است.
از غذاهاي محلی ماکو ميتوان به: چهمه يا چكمه، شوربا، حُرَّه، اوماج آشي، آجيلي آش، گيگاناخ يا به زبان فارسي خاگينه،
بامادور اشي يا در زبان فارسي به معني آش گوجه، يِتيمچه، كله جوش آشي، رشته پلو، قيساوا نام برد.