سردبیر ماهنامه سفر
حکمرانی خوب Good Governance در ادبيات توسعه جايگاه ويژهاي دارد.
از اركان مهم حکمرانی خوب ميتوان شفافيت، مسئوليتپذيري، پاسخگويي، مشاركت، حاكميت قانون و انعطافپذيري براي يك دولت را نام برد.
اين نوع حكمراني كيفيت فعاليتهاي يك دولت و يا پايبندي آن بـه اجراي اصولي را سرلوحه دارد كه مسير توسعه پايدار را براي يك كشـور تضمين كند.
جايگاه دولت در كشور ما هم بزرگ است و هم كوچك.
چنانچه در مقام مقايسه اين دولت با دولتهاي) نورديك نروژ، سوئد، فنلاند، دانمارك ايسلند)
برآييم، و نسبت هزينههاي اجتماعي و رفاهي را به توليد ناخالص ملي آنان بسنجيم.
دولتي كوچك است كه خدمات كمرنگي در زمينههاي رفاهي و حمايتي به شهروندانش ارايه ميدهد.
در دولت رفاه هزينههاي فراواني براي بهداشت، درمان و آموزش صرف ميشود
كه نشانههاي آن دستكم در دولتهايي كه پرچمدار سياستهاي آزادسازي اقتصاد هستند مشهود نيست.
دولت در ايران اما بزرگ است چون دستگاههاي فراوان و نهادهاي تو در تو از بودجه سهم ميبرند
كه بازدهي اجتماعي آنها از نظر توسعه منابع انساني قابل توجه نيست. بنابراین امکان تحقق حکمرانی خوب مقدور نیست.
مداخلههای دامنگیر
به سبب سازوكارهاي دروني ريشهدار و نابهرهور فرآيند انباشت سرمايههاي انساني و مادي به ندرت اتفاق ميافتد.
امكان آسيبپذيري بالاي شهروندان در چنين نظام دولتي بالاست.
مداخلههايي كه در عرصه اقتصاد دامنگير شده به اتلاف منابع منجر شده است.
چون كشور ثروتمندي هستيم، سوء مديريتها از بدنه فربه دولت در چارچوب ضعف ساختاري در بودجهبندي تغذيه ميكنند.
موارد بسياري از لايحه بودجهاي كه آقاي رييسجمهور براي سال 97 به مجلس ارايه داد با واكنش از سوي مردم روبرو بود.
تعجب مقامات دولتي را برانگيخت و رييس جمهور را در سخنراني بعدي به واكنش واداشت.
عدم تناسب بودجه با سازمانهای مردمنهاد
مردم در شبكههاي اجتماعي در مقام مقايسه برآمدند كه چرا بودجه با نياز سازمانهاي مردم نهاد تناسب ندارد و تقسيم بودجه به ويژه در توسعه منابع انساني از منطق لازم برخوردار نيست.
تصميم دولت براي سه برابر كردن عوارض خروج از كشور از آن دست كجسليقگيهايي است كه تقريبا كارشناس مستقلي آن را تاييد نكرد.
در نظام بودجهريزي اصلي وجود دارد با عنوان وحدت بودجه و معنياش اين نيست كه هر درآمدي را دولت ميتواند بگيرد و در بودجه بريزد.
بحث اين است كه جزء به جزء درآمدها از نظر ضوابط فني لازم است مشخص باشد كه كجا هزينه ميشوند.
وقتي قرار است رقم مالياتي بيش از آن كه حق دولت باشد از مردم ستانده شود، حتما محل خرج كردن آن بايد شفاف و توجيه منطقي براي افكار عمومي داشته باشد.
چون اگر چنين درآمدهايي به بودجه حاكميت رفت و در بودجه ريزي يك درآمد ثابت فرض شد، روزي كه آن دليل برطرف شود ديگر نميتوان آن را حذف كرد.
همان اتفاقي كه براي عوارض خروج از كشور افتاد، دليل اوليه كه شرايط جنگي بود حالا وجود ندارد اما اين عوارض آبباريكهاي شده كه سالهاست ستانده مي شود بدون آن كه محل هزينه آن مشخص باشد.
صنعت گردشگري يكي از مقولههاي ثروتآفرين در كشور است.
حکمرانی خوب را چگونه میتوان اجرا کرد؟
انتظار اين است كه همسو با تحولات جهاني، نظام بودجه متناسب با اختياراتي كه به بخش خصوصي تفويض ميشود و مديريتي كه در اختيار تشكلهاي مردم نهاد قرار ميگيرد تعيين شود.
بيش از هر زمان نياز است تا دولت از امور تصديگري خارج شده وجايگاه شايسته خود در مقام حکمرانی خوب قرار بگیرد.