ایران‌ دیدنی

خشت و گِل، تحریم‌ناپذیرند!

همایون ذرقانی
همایون ذرقانی /
روزنامه‌نگار و پژوهشگر

به‭ ‬باور‭ ‬تولستوی‭ ‬نویسنده‭ ‬شهیر‭ ‬روس،‭ ‬‌برای‭ ‬مردم‭ ‬غمگین‭ ‬زندگی‭ ‬در‭ ‬شهر‭ ‬آسان‌تر‭ ‬است‭.‬ در‭ ‬شهر‭ ‬انسان‭ ‬می‌تواند‭ ‬صد‭ ‬سال‭ ‬زندگی‭ ‬کند‭ ‬بدون‭ ‬آن‌که‭ ‬متوجه‭ ‬شود‭ ‬مدت‌هاست‭ ‬مرده‭ ‬و‭ ‬تبدیل‭ ‬به‭ ‬خاک‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬

شهرها،‭ ‬امکانات‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬سمت‭ ‬خود‭ ‬بلعیده‌اند‭. ‬هرچند‭ ‬توزیع‭ ‬ناعادلانه‭ ‬ثروت‭ ‬و‭ ‬امکانات،‭ ‬پدیده‌ای‭ ‬جهان‌شمول‭ ‬در‭ ‬توسعه‭ ‬شهرنشینی‭ ‬است‭ ‬تا‭ ‬مناطق‭ ‬مستعد‭ ‬ناکام‭ ‬بمانند‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬از‭ ‬جمعیت‭ ‬خالی‭ ‬شوند‭. ‬اما‭ ‬دولت‌های‭ ‬مردم‌گرا‭ ‬و‭ ‬کشورهای‭ ‬توسعه‌یافته،‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬خالی‭ ‬شدن‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬مناطق‭ ‬دورافتاده‭ ‬خود‭ ‬بی‌تفاوت‭ ‬نیستند‭ ‬و‭ ‬حساسیت‭ ‬به‭ ‬خرج‭ ‬می‌دهند‭. ‬امکانات‭ ‬یک‭ ‬روستایی‭ ‬در‭ ‬آلمان‭ ‬تفاوت‭ ‬چندانی‭ ‬با‭ ‬شهرنشینان‭ ‬این‭ ‬کشور‭ ‬ندارد،‭ ‬هرکدام‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬مناطق‭ ‬دورافتاده‭ ‬همچون‭ ‬ستون‌هایی‭ ‬استوار‭ ‬در‭ ‬امنیت‭ ‬ملی‭ ‬تصور‭ ‬می‌شوند‭. ‬

در‭ ‬کشورمان،‭ ‬سال‌های‭ ‬پیاپی‭ ‬به‭ ‬سبب‭ ‬همین‭ ‬توزیع‭ ‬ناعادلانه،‭ ‬چاره‌ای‭ ‬جز‭ ‬مهاجرت‌‭ ‬نبود‭. ‬روستاهای‭ ‬متعددی‭ ‬ارزش‭ ‬زیستن‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬دست‭ ‬داده‌اند‭ ‬و‭ ‬خانه‌ها‭ ‬خالی‭ ‬از‭ ‬سکنه‭ ‬مانده‌‭ ‬و‭ ‬زیر‭ ‬آفتاب،‭ ‬باد‭ ‬و‭ ‬باران‭ ‬هر‭ ‬زمان‭ ‬ویرانه‌تر‭ ‬می‌شوند‭. ‬بحران‌های‭ ‬زیست‌محیطی،‭ ‬بهداشت‭ ‬ناکافی،‭ ‬‌دسترسی‌های‭ ‬نامناسب‭ ‬و‭ ‬فرصت‌های‭ ‬نابرابر‭ ‬در‭ ‬کسب‌و‌کارها‭ ‬به‭ ‬ناپایداری‌های‭ ‬بیشتر‭ ‬دامن‌‭ ‬زده‭ ‬است‭. ‬

چند سالی است که‭ ‬آمریکا‭ ‬و‭ ‬هم‌پیمانانش‭ ‬شمشیر‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬رو‭ ‬بسته‌اند،‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬قابلیت‌های‭ ‬بومی‭ ‬برای‭ ‬مدیریت‭ ‬چنین‭ ‬ناپایداری‌هایی،‭ ‬جامعه‭ ‬ایرانی‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬محک‭ ‬آزمون‭ ‬جدی‭ ‬قرار‭ ‬داده‭ ‬است‭. ‬

مقامات‭ ‬و‭ ‬مهم‌تر‭ ‬از‭ ‬همه‭ ‬جامعه‭ ‬بومی‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬باور‭ ‬می‌رسند‭ ‬‌که‭ ‬ماندگاری‭ ‬در‭ ‬محل‭ ‬زندگی‌شان‭ ‬حالا‭ ‬از‭ ‬نان‭ ‬شب‭ ‬هم‭ ‬واجب‌تر‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬این‭ ‬مدت‭ ‬افزایش‭ ‬هزینه‌های‭ ‬شهری،‭ ‬تورم‭ ‬لجام‌گسیخته‭ ‬زندگی‭ ‬در‭ ‬شهرهای‭ ‬بزرگ‭ ‬را‭ ‬دردسرآفرین‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬دوران‭ ‬مهاجرت‭ ‬معکوس‭ ‬به‭ ‬تدریج‭ ‬آغاز‭ ‬می‌شود‭. ‬حالا‭ ‬وقت‭ ‬آن‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬دولت ‬‭ ‬نیز‭ ‬رویکردی‭ ‬صحیح‭ ‬در‭ ‬مناطق‭ ‬کمتر‭ ‬توسعه‌یافته‭ ‬پیش‭ ‬بگیرد‭ ‬و‭ ‬گرایشی‭ ‬همسو‭ ‬با‭ ‬شاخص‌های‭ ‬توسعه‭ ‬پایدار‭ ‬را‭ ‬اجرایی‭ ‬کند‭ ‬و‌‭ ‬‌امکانات‭ ‬توسعه‌ای‭ ‬نظیر‭ ‬بهداشت،‭ ‬تسهیلات‭ ‬بازسازی‭ ‬و‭ ‬آموزش‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬بهترین‭ ‬شکل‭ ‬خود‭ ‬به‌سمت‭ ‬بافت‌های‭ ‬روستایی‭ ‬تزریق‭ ‬کند‭.‬

بخشی از سرمقاله ماهنامه سفر شماره ۷۸، انتشار مرداد ۱۳۹۸

تحریم حمل و نقل هوایی حمل‌ و نقل

تحریم حمل‌و نقل هوایی و چالش نوسازی هواپیما

تحریم حمل و نقل هوایی سال‌هاست اقتصاد ایران را درگیر کرده است.

شرکت‌های هواپیمایی مجبور هستند برای برقراری یک پرواز ایمن، هزینه‌های زیادی متقبل شوند.

با خروج یک‌جانبه آمریکا از توافقنامه برجام، شرکت‌های هواپیمایی اروپایی از جمله بریتیش‌ایرویز، کی ال ام و ایرفرانس،

تای ایرویز، هواپیمایی اتحاد پروازهای خود را در بازار ایران متوقف کردند.

متقابلا شرکت‌های هواپیمایی قطر و هواپیمایی ترکیش تواتر پروازی را افزایش داده و حضور پررنگ‌تری در بازار ایران دارند.

به تازگی نیز قطر پرواز مستقیم اصفهان به دوحه را افتتاح کرد.

زمانی که هواپیمایی قطر در تحریم کشورهای عربی قرار گرفت، ایران آسمان پروازی خود را بر روی این شرکت هواپیمایی گشود.

این پشتیبانی ایران سبب شد تا حالا بخش عمده‌ای از توان جابجایی مسافران بر دوش قطرایرویز باشد.
جنگ اقتصادی و شاخ‌و شانه کشیدن تحریم‌های اقتصادی فشار هر چه بیشتری را بر بازار هواپیمایی ایران وارد می‌کند.

ماهان در تیررس تحریم

ماه گذشته پروازهای هواپیمایی ماهان در بازار آلمان هدف این کشمکش‌ها  قرار گرفت تا از نظر تجاری این شرکت هواپیمایی که بازاریابی مناسبی را در آلمان دنبال می‌کرد دچار مشکل شود.
بیانیه سازمان هواپیمایی کشوری ایران می‌گوید که شرکت هواپیمایی ماهان در عرصه رقابت بین‌المللی

به دنبال کسب بازارهای ترانزیت بوده‌ و پروتکل‌های ایکائو را رعایت می‌کند

تا با اتصال منظم مقاصد خارجی به یکدیگر از طریق ایران، در حوزه مسافران ترانزیتی هوایی سهم خود را افزایش دهد.

پس از تصمیم المان برای محدود ساختن پروازهای هواپیمایی ماهان به این کشور،

در نهایت تعلیق مجوز پروازهای ماهان به کشور آلمان عملا برنامه‌های توسعه‌ای این شرکت هواپیمایی با چالش روبرو شد.

ماهان ایر سه ‌بار در هفته به دوسلدورف و یک‌ بار نیز به مونیخ پرواز می‌کند.

این شرکت هوایی از سال ۲۰۱۱ در فهرست شرکت‌های تحریم شده آمریکا قرار گرفت

و آمریکا سال‌هاست از هم‌پیمانان خود می‌خواهد که ماهان ایر را تحریم کنند.
محمد اسلامی وزیر راه و شهرسازی تحریم‌های حمل و نقل هوایی را

تنها محدود به هواپیمایی ماهان نمی‌داند و  تمامی شرکت‌های هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران را متاثر از این تحریم می‌داند.

مجید کیان‌پور عضو کمیسیون عمران مجلس نیز معتقد است

که ۵۰ درصد هواپیماهای کشور فرسوده هستند و نوسازی ناوگان هوایی یک ضرورت است.
رحمت‌الله رفیعی رییس انجمن صنفی دفاتر سفر و گردشگری تاکید دارد ک

ه بر اساس گزارش‌‏ها حدود ۳۵ درصد ریزش مسافر اتفاق افتاده است.

تعداد هواپیماها  و خطوط هوایی فعال در ایران کمتر شده، و بسیاری

از ایرلاین‌های خارجی که سهمی از جابجایی بار و مسافر از ایران

را به دوش می‌کشیدند از بازار ایران خارج شده‌اند.

رابطه تحریم حمل و نقل هوایی و ایمنی پرواز

هرچند سن ناوگان هواپیمایی بالاست و حمل‌و نقل هوایی همچنان

در چنبره تحریم‌ها قرار دارد اما این وضعیت لزوما به آن معنا نیست که پروازهای ایران ایمن نیستند.

زمانی که یک هواپیما اجازه پرواز پیدا می‌کند به آن معناست

که تمام استانداردهای پروازی و چک‌لیست‌های مرتبط را رعایت کرده است.

در شرایط تحریم اما رعایت ایمنی و استانداردهای پروازی با هزینه‌های بیشتر همراه خواهد بود .

شرکت‌های هواپیمایی برای حفظ ایمنی ناچارند تا هزینه‌های زیادی بپردازند.
به گفته جعفرزاده مدیر روابط عمومی سازمان هواپیمایی کشوری،

۳۱۱ فروند هواپیما با حدود ۴۸۰۰۰ صندلی کل موجودی شرکت‌های هواپیمایی است

که از این تعداد تنها ۱۴۲ فروند شامل ۲۱۷۱۵ صندلی فعال است.

بهگفته این مقام هواپیمایی ۷۲ فرودگاه در کشور فعالیت می‌کند

و تعداد پروازهای عبوری به ۴۲۶ هزار و ۶۸۴ در سال ۹۶ افزایش یافته است.

 ۱۲ مسیر هوایی در اسمان ایران در سال ۹۷ تعیین شده است. 

اما پرسش این است که با توجه به تحریم آمریکا و نبود توان کافی برای خرید هواپیما، چه گزینه‌های دیگری وجود دارد.
کیانپور معتقد است که براساس شرایط تحریم، می‌توان اقدام به خرید هواپیما از کشورهای روسیه و اوکراین کرد.

اما مسئولان روسی هم اذعان کرده‌اند که برخی از قطعات هواپیماهای روسی (۱۰ درصد)

با مشارکت شرکت‌های آمریکایی و اتحادیه اروپاست که این قطعات مشمول تحریم هستند

و برای فروش باید سازمان اوفک این قراردادها را تایید کند. 

این عضو کمیسیون عمران بهترین گزینه را خرید هواپیما با سن کمتر و زیر ۱۰ سال ارزیابی می‌کند. 

تحریم حمل‌و نقل هوایی همچنین بر روی توسعه فرودگاه‌ها نیز تاثیر نامطلوب داشته است که نمونه آن طرح‌های توسعه‌ای در فرودگاه اصفهان است.

تغییرات آب و هوا یادداشت

تله سیاست


همایون ذرقانی–

همایون ذرقانی

رفع تحریم‌ به معنای مراوادات تازه‌ و ارتباطات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی فراگیر است.

رویکرد ارتباطاتی که از این به بعد اتفاق می‌افتد می‌تواند تمام ارکان جامعه را تحت تاثیر قرار دهد.

فروپاشی مناسبات تحریم می‌تواند به معنای زوال آن دسته از تفکرات بازدارنده‌ مدیریتی هم باشد که سال‌ها پشت فضای تیره و تار، سنگر گرفته بودند و از رانت و فساد تغذیه می‌کردند.

حالا ساده‌انگارانه خواهد بود چنانچه تصور کنیم توسعه پایدار کشورمان با رفع تحریم و فرجامِ برجام بدون در نظرگرفتن اصلاحات اساسی و تحول در ساختار دیوان‌سالاری دولتی به بار بنشیند.

خوش‌خیال نباشیم از این که نظام سرمایه‌داری چراغ سبز داده است و این که توسعه پایدار ایران لزوما از مسیر آن‌ها می‌گذرد.

این فرجام، شروعی خوب و زمانی لازم برای کلید زدن بنیادی‌ترین اصلاحات در این کشور است.

نگاه کاربردی و اجرایی به امنیت و رفاه اجتماعی، محیط‌زیست، بازنگری در قوانین بازدارنده کسب و کار، اصلاحات نظام مالیاتی و زمینه‌سازی برای جذب هر چه بیشتر گردشگران خارجی از جمله چالش‌هایی است که سرنوشت برجام و رفع تحریم در کمرکش آن درگیر است.

اگر اراده‌ای برای چنین اصلاحاتی نباشد، سرنوشت ما در مدار ندانم‌کاری‌ها می‌چرخد و همچنان در تله سیاست گرفتار می‌مانیم.

منظور از اقتصاد مقاومتی که سرلوحه تدوین برنامه ششم قرار گرفته است، ایجاد اقتصاد مولد، در اتکای آشکار به نیروهای درون‌زای کشور است.

این نوع اقتصاد، رانت و فساد را برنمی‌تابد. یعنی پذیرفتنی نیست که منابع کشور به شیوه غیردموکراتیک در اختیار عده معدودی باشد و آن ها برای اکثریتی تصمیم بگیرند. محرومیت خیل عظیمی از نیروهای جوانی که از کسب و کار مناسب بازمانده‌اند، را باید در وجود چنین نگاه مدیریتی بازجست.

بنابراین اگر بپذیریم که اقتصاد مولد در بستر نظارت‌های دموکراتیک مردمی قرار است بار توسعه پایدار را بردوش بکشد، بی‌تردید صنعت گردشگری یکی از ستون‌های اساسی آن است.

صنعت گردشگری نجات‌بخش است

صنعت گردشگری به دلیل آن که مقوله‌ای تماما فرابخشی است و ثروت را تا دوردست‌ترین مناطق می‌برد، در دوران پس از تحریم و تنها در صورت اصلاحات ساختاری طرحی نو درخواهد انداخت.

حالا که قرار است بخش خصوصی میدان دار و پیشران صحنه های توسعه کشور باشد.

پرسش این است که چرا تشکل‌های صنفی این چنین ضعیف و کم بنیه مانده‌اند و نقش چندانی در تصمیم‌گیری‌های کلان ندارند.

بستر زیرساخت‌ها برای گردشگری ورودی به کشور در شرایط پس از تحریم، بایر است. بخشی از این مشکلات نبود شفافیت در رویه‌ها و عملکردها می‌دانند که چندان ربطی به تحریم ندارد.

آن‌ها مدعی‌اند که فضای عمومی کسب و کار تاکنون حضور بخش خصوصی قوی را به عنوان عنصری نالازم پس زده است.

پرسش‌ها این است که با توفیق در دیپلماسی خارجی، بخش خصوصی ضعیف و فاقد اختیار چه حرفی برای گفتن خواهد داشت؟

بخش خصوصی قرار است چگونه توانمند شود؟ ‌

به راستی، آن بخش خصوصی که مدعی توانمندی و تجربه در صنعت گردشگری ایران است

آیا آن قدر همگرایی، اتحاد و همدلی در درون خود دارد تا نمایندگانی را برای مدیریت کلان صنعت گردشگری در آینده راهی سازمان‌های دولتی کنند

و در تصمیم‌گیری‌های کلان ملی نقش ایفا کند؟ ماهنامه سفر در این شماره به طرح این مباحث می‌پردازد.

ماهنامه سفر را آنلاین سفارش دهید و یا دانلود کنید