در جشنواره انار گذر گردشگری چه می‌گذرد؟

جشنواره انار در منطقه فرهنگی و گردشگری عباس‌آباد که با اجرای کارناوال و مراسم آئینی مناطق انار خیز ایران همراه است با استقبال خوب شهروندان روبرو شده است.

به گزارش روابط عمومی منطقه فرهنگی و گردشگری عباس‌آباد؛ جشنواره انار که از ۱۸ آبان ماه در گذر گردشگری منطقه فرهنگی و گردشگری عباس‌آباد برپاست با عرضه مستقیم محصولات و فرآورده‌های انار تا اول دی ماه ادامه دارد.

در جشنواره انار پنج باغدار از شهرهای مختلف از جمله شیراز، فیروزکوه و ساوه محصولات خود را به صورت مستقیم به مردم عرضه می‌کنند.

در جشنواره انار که هر روز از ساعت ۱۶ الی ۱۲ شب در گذر گردشگری برپاست، فرآورده‌های انار از جمله انواع رب‌ها، آب انار، لواشک، ترشک، مارمالاد،  میوه و حتی نهال انار در کنار صنایع دستی ویژه شب یلدا در گذرگردشگری عرضه می‌شوند.

همچنین کارناوال انار همراه با حرکت عروسک‌های غول پیکر و ساز و دُهل، اجرای مراسم آئینی مناطق انارخیز مختلف ایران از جمله خراسان، کردستان و لرستان نیز هر روز از ساعت ۱۷ الی ۲۲ اجرا می‌شود.

علاقمندان برای حضور در جشنواره انار می‌توانند در ایام هفته به آدرس بزرگراه حقانی (غرب به شرق)، خیابان شهیدی، بوستان آب و آتش، گذر گردشگری مراجعه کنند.

کنسولگری، نماینده کدام بنگاه اقتصادی؟

دولت سیزدهم و وزارتخانه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در آغاز کار خود شعار جایگزینی درآمد گردشگری به‌جای نفت را سرلوحه برنامه‌ها در صنعت گردشگری قرار داده، اما برخی سیاست‌ها حکایت از ان دارد که سودجویی‌ها و تمامیت‌خواهی‌ها عرصه را بر فعالان بخش خصوصی تنگ کرده است.

 

صبورا فرهنگیان، دبیر کمیته ملی گردشگری سلامت انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی هوایی و جهانگردی ایران در نامه‌ای سرگشاده برخی تصمیمات بدنه وزارت بهداشت را در توریسم درمانی منفعت‌طلبی توصیف کرده و خارج از قواعد کشورهای پیشرو در گردشگری سلامت اعلام نموده است. از طرفی کنسولگری‌های ایران در خارج از کشور در صدور بی‌قید و بند و فوری ویزا، دفاتر مسافرتی را در رقابتی ناعادلانه قرار داده‌اند.

 

او در این نامه تاکید دارد که وضعیت کنونی، امیدهای بخش خصوصی را که دو سال سخت و طاقت‌فرسای گذشته را تاب آورده‌اند به یاس و ناامیدی بدل کرده و به فکر تعطیلی انداخته است. گزافه نیست اگر بگوییم کاری که کنسولگری‌های ایران با گردشگری کشور نموده‌اند بیماری کرونا در دو سال گذشته نتوانسته انجام دهد.

 

دبیر کمیته ملی گردشگری سلامت: صدور مسقیم روادید ورودی (درمانی و گردشگری، زیارتی و…) توسط کنسولگری‌های ایران دلال‌‌پروری آشکار در توریسم درمانی است

صبورا فرهنگیان، دبیر کمیته ملی گردشگری سلامت انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی هوایی و جهانگردی ایران در بخش دیگری از نامه سرگشاده به معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، ابتدایی‌ترین راه برون‌رفت از وضعیت کنونی و حل بحران موجود و ایجاد درآمد ارزی سرشار از طریق گردشگری را موارد زیر برمی‌شمارد و می‌گوید: از دکتر شالبافیان که از صاحبنظران این صنعت هستند می‌خواهیم تا عزم جدی و زودهنگام در پیاده‌سازی و تصویب موارد ذیل را در دستور کار خود قرار دهد. درخواست این کمیته بدین‌شرح است:

۱ – عدم صدور مسقیم ویزای ورودی (درمانی و گردشگری، زیارتی و…) توسط کنسولگری‌های ایران که دلال‌‌پروری آشکار در توریسم درمانی است و به نفع شرکت‌های گردشگری خارج از ایران می‌باشد و مایه خروج سرمایه از کشور و حتی سبب به خطر افتادن امنیت کشور می‌شود.

۲ – صدور انواع ویزا انحصاراً از طریق دفاتر و همراه با واچر هتل و برنامه سفر جهت ایجاد درآمد ارزی و ایجاد اشتغال در داخل.

۳- اجبار بیمارستان‌ها به پذیرش بیمار خارجی با ویزای درمانی و لغو مجوز پزشکان و بیمارستان‌های متخلف و تعیین جرایم پولشویی و اخلال در نظام اقتصادی، جهت حفظ درآمد ارزی کشور و نیز حقوق بیمار و افزایش کیفیت توریسم سلامت.

۴ – شفاف‌سازی و نظارت مستقیم معاونت گردشگری بر بخش روادید وزارت امور خارجه و فرآیند صدور انواع ویزای ورودی به ایران و دسترسی مستقیم به آمار واقعی ورودی‌های کشور جهت نظارت و برنامه‌ریزی.

۵ – لغو اجبار دفاتر به اخذ نامه IPD که می‌تواند منجر به رانت و سوءاستفاده بیمارستان‌ها (فروش نامه IPD به دفاتر) شود و تاکنون تاثیری در گردشگری سلامت و ارتقای خدمات به بیماران نداشته است. در عوض اجبار و الزام بیمارستان‌ها به کسب اعتبارسنجی بین‌المللی جهت توسعه گردشگری سلامت ضرورت دارد.

۶ – اجبار بیمارستان‌ها به قرارداد با دفاتر جهت ارایه خدمات جانبی گردشگری به بیماران جهت صدور مجوز IPD و جذب بیمار خارجی.

۷ – کوتاه کردن مدت ویزای ورودی از افغانستان (از یک ماه به یک هفته و درصورت نیاز به درمان به دو هفته و فقط از طریق دفاتر و در قالب تور و یا خدمات درمانی) و برقراری ویزای گردشگری افغانستان توسط دفاتر.

صبورا فرهنگیان در پایان می‌افزاید: امید است با اجرایی نمودن فوری موارد فوق ضمن نجات دفاتر از ورطه نابودی، برگ زرینی در کارنامه معاون گردشگری ثبت شود و آثار و نتایج این اقدامات ارزنده، رونق فضای اقتصادی کشور و بهره‌مندی بخش عظیمی از مردم کشورمان را در این شرایط دشوار اقتصادی به دنبال آورد.

ثبت جهانی راه‌آهن سراسری ایران

سفر آنلاین: مدیرعامل راه‌آهن ج.ا.ا خبر از پذیرفته شدن پرونده میراث صنعتی راه‌آهن سراسری ایران در لیست میراث جهانی داد.
به گزارش سفر آنلاین به نقل از روابط عمومی راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، سعید رسولی با بیان این خبر افزود: سوم مرداد ۱۴۰۰ در چهل و چهارمین جلسه میراث جهانی یونسکو در کشور چین، پرونده میراث صنعتی راه آهن سراسری ایران در لیست میراث جهانی پذیرفته شد.
به گفته رسولی؛ این اثر طولانی‌ترین راه آهن ثبت شده در لیست جهانی یونسکو است.
وی خاطرنشان کرد: از سوی دیگر این اثر، اولین اثر میراث صنعتی ایران در لیست یونسکو و بیست و پنجمین اثر ثبت شده از ایران در این لیست است.

سالروز ثبت جهانی اولین اثر طبیعی ایران، بیابان لوت

روز ۲۷ تیرماه پنج سال پیش بود که بیابان لوت به عنوان اولین اثر طبیعی ایران در چهلمین جلسه سازمان جهانی یونسکو پذیرفته شد، کاری که از سالها پیش با تشکیل پرونده در این سازمان جهانی شروع شد و متخصصان بسیاری روی آن کار کردند و بالاخره با همت آقای دکتر مهران مقصودی به عنوان ریاست موسسه جغرافیا که یکی از قدیمی­‌ترین موسسات تحقیقاتی دانشگاه تهران است و با همکاری دیگر همکارانشان به انجام رسید.

بیابان لوت با داشتن خصوصیات منحصر به فرد زمین شناختی و عوارض خود توانست جهانی شود و نیاز است تا با اهمیت دادن به آن و در اولویت قرار دادن این بیابان در تمامی زمینه‌های گردشگری، علمی، فرهنگی و تاریخی در نگهداشت این بیابان ارزشمند در آن لیست اهتمام ورزید.

از مراحل ثبت این اثر طبیعی و جهانی شده می‌توانید در سایت یاردانگ + بخوانید.

 

ابراهیم پورفرج: سه وزیر پیشنهادی گردشگری را به دولت…

جامعه تورگردانان ایران سه نفر را به عنوان وزیر پیشنهادی به دولت اقای رییسی پیشنهاد کرده و از یکی از این گزینه های پیشنهادی تمام و کمال حمایت می کند. ابراهیم پورفرج رییس جامعه تورگردانان ایران در گفت وگوی اختصاصی با ماهنامه سفر ضمن تشریح دیدگاه های بخش خصوصی در انتخاب وزیر گردشگری خاطرنشان کرد: اگر کسی دیگری انتخاب شد باید وزیر انتخابی علم مدیریت بداند، روابط بین الملل را بشناسد و تمامی ارگان ها و نهادها را در راستای منافع پایدار گردشگری همسو کند. اگر هیچ‌کدام از موارد بالا اتفاق نیفتد و شخصی را که هیچ اطلاعی از گردشگری و… ندارد را وزیر کنند آنگاه این نیمچه توسعه‌ای هم که داریم را نخواهیم داشت که هم به کشور و هم به فعالان حوزه گردشگری اعم از آژانس‌ها، تورلیدرها زیان خواهد رساند.

به گفته رییس جامعه تورگردانان در بحبوحه فراگیری کرونا متوجه شدیم که صنعت گردشگری تا چه اندازه مهجور و بی پناه مانده است. هنگامی که با آقای مونسان جلسات مشترکی با آقای جهانگیری و آقای همتی داشتیم آقایان هم در ظاهر خوب به حرف‌های ما گوش می‌کردند و پیشنهادهای مختلفی از طرف ما ارایه شد ولی متاسفانه هیچ‌کدام را قبول نکردند و بعدها متوجه شدیم این‌ها فقط ما را نگاه می‌کردند و حرف‌های ما را اصلا گوش نمی‌دادند. چون اگر حرف ما را گوش کرده بودند حداقل از ۹-۸ پیشنهادی که ارایه کردیم دو سه تایی را بررسی می‌کردند.

ششصد میلیارد ریال، هزینه برآورد خسارت سیل در لرستان

سیل در لرستان آسیب‌هایی به میراث تاریخی وارد کرد.

سید امین قاسمی مدیر کل سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان لرستان درباره سیل اخیر در این استان و خسارات ناشی از آن با خبرنگار ماهنامه به گفت‌وگو نشست.

به گفته ایشان خسارت‌های ناشی از سیل بهاره ۱۰۰ بنای تاریخی، کاروانسرا، آرامگاه‌ها و پل‌ها را در استان لرستان تحت تاثیر قرار داده است.

 

  • خسارت ناشی از سیل اخیر در لرستان و آسیب به آثار تاریخی و میراث چه اندازه بوده است؟
    چند بنای تاریخی در سیل کاملاٌ تخریب شده است؟ در ارتباط با میزان خسارات ناشی از سیل و این‌که چند بنای تاریخی خسارت دیده‌اند؟

در بارندگی‌های بهاره استان لرستان، خساراتی به بناها و بافت‏‌های تاریخی در سطح استان وارد شد که شدت خسارات در پل‏‌ها با توجه به اینکه در مسیر سیلاب‏‌ها وجود داشته‏‌اند بیشتر مشاهده شد‌.

نزدیک به ۱۰۰ بنا شامل خانه‏‌های تاریخی، کاروانسراها، مقبره‌ها، آرامگاه‌‏هاو پل‎ها و….. در سطح استان دچار آسیب شده‎اند.

خوشبختانه تخریب بناها به صورت کامل را نداشته‏‌ایم  و لیکن خسارات مشهود و قابل توجه‏ی در بناهای تاریخی به چشم می‏‌خورد.

پایه‏‌ها و بدنه‏‌های  تمام پل‏‌ها چون در مسیر سیلاب‏‌ها قرارگرفته‏‌اند دچار آب‌شستگی شده‏‌اند و آسیب‌‏های جدی دیده‏‌اند.

نمونه بارز آنها پل کشکان است که متاسفانه قسمتی از آن به‌دلیل آب‌شستگی بستر و پایه واژگون شده است.

قسمتی دیگر که در مسیر اصلی سیلاب بوده و طاق الحاقی به پل بود نیز کاملا تخریب گردیده است .

  • چه اقدامات و برنامههایی برای بازسازی و مرمت آثار تاریخی آسیب دیده در نظر گرفته شده است؟

در هنگام بارندگی‏‌ها و با شدت یافتن آن‌ها ستادی تحت عنوان ستاد بحران در اداره کل تشکیل شد.

وظایف میان تمام معاونت‏‌های مربوطه تقسیم شد. مسؤولین شهرستان‏‌ها موظف شدند سرکشی مدام به آثار داشته باشند.
ایرادات اولیه (مانند گرفتگی  راه آب بناها، پوشش موقت سقف‏‌ها و …..) که اقدامات اولیه است را سریعاٌ انجام دهند.

همچنین در این بارش‏‌ها در ضلع غربی قلعه فلک الافلاک نیز رانش خاک تپه را داشتیم .

بلافاصله پوشش موقت بر روی تپه صورت گرفت و در دیواره سنگی  پائین دست قلعه، شمع زنی انجام شد.

همچنین شرایط و وضع اضطراری  به اطلاع معاون میراث فرهنگی کشور رسانده شد.

ایشان نیز به همراه مسؤول پایگاه‌‏های کشور، مدیر دفتر بناها و بافت‏‌های تاریخی کشور و تیم فنی و مشاورین متخصص خود، بازدید از قلعه را بلافاصله انجام دادند .

در جلسه اضطراری توسط این اداره کل و تیم معاون میراث فرهنگی کشور، مقرر شد  در اسرع وقت نسبت به تهیه وطرح اضطراری اقدام نمایند.

کارشناسان متخصص خوشبختانه اذعان داشتند مشکل حادی قلعه را در حال حاضر تهدید نمی‏‌کند .

اما نیاز به برنامه‏‌ریزی برای جلوگیری از خسارات احتمالی در آینده نیاز هست .

همچنین گروه دعوت شده بازدید از پل‏‌های سطح استان و بناهای آسیب دیده را نیز داشتند.

در حال تهیه طرح اضطراری برای پل کشکان هستند.

دیگر بناها نیز به ریز برآورد شده و خسارات جهت تامین اعتبار و شروع اقدامات مرمتی به سازمان میراث فرهنگی و  ستاد بحران استان منعکس شده است.

  • بودجه مورد نیاز برای مرمت میراث چه میزان برآورد شده است؟

طی برآوردی که این اداره کل توسط کارشناسان بعد از سیل انجام داده است حدود ۱۰۰ بنا و محوطه تاریخی آسیب دیده‏‌اند.

تقریبا حدود ۶۰۰ میلیارد ریال هزینه برآورد شده

و طی مکاتباتی خسارات به صورت ریز  و شرح خدمات به سازمان مرکزی و ستاد بحران استان اعلام شده است.

  • آیا یونسکو و کشورهای عضو این سازمان جهانی برای نگهداری و مرمت آثار تاریخی اعلام کمک کرده‏‌اند؟

از طرف سازمان یونسکو تا به حال در این زمینه هیچگونه اقدامی صورت نگرفته است.
شاید علت اصلی این موضوع باشد که یونسکو بیشتر بناهای ثبت جهانی شده را پوشش می‏‌دهد

و بناهای ما ثبت ملی هستند و در انتظار ثبت جهانی شدن.

 

ماهنامه سفر را آنلاین سفارش دهید

صنایع و هنرهای دستی در بیم و امید، تولید…

 

صنایع دستی ایرانصنایع‭ ‬و‭ ‬هنرهای‭ ‬دستی‭ ‬ایران‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬هر‭ ‬بخش‭ ‬دیگری‭ ‬قابلیت‭ ‬درآمدزایی‭ ‬برای‭ ‬بخش‭ ‬دهک‌های‭ ‬پایین‭ ‬جامعه‭ ‬به‭ ‬ویژه‭ ‬اقشار‭ ‬روستایی‭ ‬دارد‭ . ‬

با‭ ‬این‭ ‬وجود‭ ‬بهره‌برداری‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬فرصت‭ ‬اشتغال‌زایی‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬سیاست‌های‭ ‬نامناسب‭ ‬اقتصادی‭ ‬در‭ ‬کانون‭ ‬توجه‭ ‬قرار‭ ‬نداشته‭ ‬است‭. ‬

بنا‭ ‬به‭ ‬آخرین‭ ‬برآوردها‭ ‬در‭ ‬اقتصاد‭ ‬ملی‭ ‬ایران‭ ‬در‭ ‬چند‭ ‬سال‭ ‬اخیر‭ ‬سهم‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭ ‬در‭ ‬محصول‭ ‬ناخالص‭ ‬داخلی‭ ‬بین‭ ‬۲‭ ‬تا‭ ‬۵‭ ‬درصد‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬متوسط‭ ‬۵/۳‭ ‬درصد‭ ‬بوده‭ ‬است‭.‬‭ *‬

البته‭ ‬این‭ ‬سهم‭ ‬در‭ ‬مقایسه‭ ‬با‭ ‬سهم‭ ‬صنایع‭ ‬خودروسازی‭ (‬۷/۲درصد‭) ‬و‭ ‬صنایع‭ ‬پتروشیمی‭ (‬۲درصد‭)‬،‭ ‬معدن‭ (‬۱درصد‭) ‬به‭ ‬نسبت‭ ‬بالا‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬حیث‭  ‬با‭ ‬اهمیت‭ ‬است‭. ‬

در‭ ‬کشورهای‭ ‬روبه‌رشد‭ ‬این‭ ‬سهم‭ ‬بین‭ ‬۸‭ ‬تا‭ ‬۱۶‭ ‬درصد‭ ‬است‭. ‬

رقابت فشرده در بازار صنایع دستی جهان

کشورهای‭ ‬رقیب‭ ‬ایران‭ ‬در‭ ‬بازار‭ ‬و‭ ‬تولید‭ ‬جهانی‭ ‬عبارت‭ ‬انداز‭ ‬از‭ ‬چین،‭ ‬هند‭ ‬و‭ ‬ترکیه‭. ‬

به‭ ‬گفته‭ ‬دکتر‭ ‬فریبرز‭ ‬رییس‌دانا‭ ‬اقتصاددان‭ ‬و‭ ‬پژوهشگر‭ ‬اجتماعی،‭ ‬در‭ ‬دوره‭ ‬۸‭ ‬ساله‭ ‬دولت‭ ‬احمدی‭ ‬نژاد‭ ‬محصولات‭ ‬ساخت‭ ‬چین‭ ‬‭ ‬در‭ ‬همه‌ی‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬رسوخ کردند.‭ ‬

محصولات‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭ ‬چینی‭ ‬نیز‭ ‬به‭ ‬اقتصاد‭ ‬ملی‭ ‬ایران‭ ‬هجوم‭ ‬آوردند. ‬

به‭ ‬نحوی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬فروشگاه‌های‭ ‬مخصوص‭ ‬این‭ ‬صنایع‭ ‬در‭ ‬همه‭ ‬نقاط‭ ‬ایران‭ ‬فراگیر شدند.‬

کسانی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬سال‌ها‭ ‬از‭ ‬جاده‌ی‭ ‬کناره‌ی‭ ‬دریای‭ ‬خزر‭ ‬عبور‭ ‬کرده‌اند‭ ‬می‌توانند‭ ‬بر‭ ‬این‭ ‬تغییر‭ ‬و‭ ‬سقوط‭ ‬غم‌انگیز‭ ‬گواهی‭ ‬بدهند.

‬به‌هرحال‭ ‬به‭ ‬جز‭ ‬دوره‌ی‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬سقوط‭ ‬ناگهانی‭ ‬ارزش‭ ‬پول‭ ‬داخلی‭ ‬و‭ ‬بروز‭ ‬تورم‭ ‬شدید،‭ ‬نیمی‭ ‬از‭ ‬میانه‭ ‬سال‭ ‬۱۳۹۷‭(‬۲۰۱۸‭) ‬تاکنون،‭ ‬که‭ ‬سطح‭ ‬مصرف‭ ‬تقریبا‭ ‬در‭ ‬همه‌ی‭ ‬زمینه‌ها‭ ‬پایین‭ ‬آمد،‭ ‬

خرید‭ ‬این‭ ‬محصولات‭ ‬در‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬ادامه‭ ‬یافت‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬مواردی‭ ‬حتی‭ ‬زیادتر‭ ‬هم‭ ‬شد‭.‬

با‭ ‬این‭ ‬مقدمه‭ ‬پرسش‭ ‬ما‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬آیا‭ ‬در‭ ‬سال‌های‭ ‬پایانی‭ ‬دهه‭ ‬دوم‭ ‬قرن‭ ‬بیست‭ ‬و‭ ‬یکم‭ ‬

باید‭ ‬بر‭ ‬افزایش‭ ‬تولید‭ ‬در‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬و‭ ‬تخصیص‭ ‬نیروی‭ ‬انسانی‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬رشته‭ ‬پافشاری‭ ‬کرد

‭ ‬یا‭ ‬این‭ ‬که‭ ‬اجازه‭ ‬داد‭ ‬این‭ ‬صنایع‭ ‬به‭ ‬مرگ‭ ‬تدریجی‭ ‬خود‭ ‬ادامه‭ ‬دهند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬کنار‭ ‬آن‭ ‬فشار‭ ‬آورد‭ ‬تا‭  ‬اقتصاد‭ ‬به‭ ‬صنایع‭ ‬مدرن‭ ‬و‭ ‬خاص‭ ‬روی‭ ‬آورد‭ ‬و‭ ‬چرا؟

سهم صنایع دستی در توزیع ثروت

دکتر‭ ‬رییس‌دانا‭ ‬توضیح‭ ‬می‌دهد‭ ‬که‭ ‬سهم‭ ‬صنایع و هنرهای دستی ایران‭ ‬در‭ ‬کل‭ ‬محصول‭ ‬تولید‭ ‬ملی‭ ‬نمی‌تواند‭ ‬از‭ ‬حد‭ ‬معینی‭ ‬بالاتر‭ ‬برود‭ ‬

حتی‭ ‬اگر‭ ‬اقتصادی‭ ‬مانند‭ ‬ایران‭ ‬مستعد‭ ‬این‭ ‬فعالیت‭ ‬باشد‭ ‬و‭ ‬پیشاپیش‭ ‬این‭ ‬سهم‭ ‬در‭ ‬تولید‭ ‬ناخالص‭ ‬داخلی‭ ‬بالا‭ ‬باشد‭.‬

او‭ ‬معتقد‭ ‬است‭: ‬ توجه‭ ‬داشته‭ ‬باشیم‭ ‬که‭ ‬همه‌ی‭ ‬کشورها‭ ‬در‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭ ‬استعداد‭ ‬و‭ ‬پذیرندگی‭ ‬ندارند‭. ‬

گاه‭ ‬شماری‭ ‬از‭ ‬کشورهای‭ ‬همسایه‭ ‬یا‭ ‬کشورهای‭ ‬واقع‭ ‬در‭ ‬یک‭ ‬منطقه‭ ‬جغرافیایی‭ ‬در‭ ‬تولید‭ ‬

برخی‭ ‬از‭ ‬تولیدات‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭ ‬مشترکا‭ ‬استعداد‭ ‬دارند‭ ‬اما‭ ‬ایران‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬انفرادی‭ ‬در‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭ ‬دارای‭ ‬استعداد‭ ‬و‭ ‬آمادگی‭ ‬است‭.‬

همچنین‭ ‬با‭ ‬معیارهای‭ ‬اقتصادی‭ ‬کشور‭ ‬ما‭ ‬دارای‭ ‬برتری‭ ‬نسبی‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬رشته‭ ‬است‭.

‬به‭ ‬دلیل‭ ‬تنوع‭ ‬فرهنگی‭ ‬و‭ ‬اقلیمی‭ ‬و‭ ‬پیشینه‭ ‬تاریخی‭ ‬تولید‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭ ‬در‭ ‬ایران‭

‬طیف‭ ‬گسترده‌ای‭ ‬از‭ ‬محصولات‭ ‬زیبا،‭ ‬ظریف‭ ‬و‭ ‬متنوع‭ ‬تولید‭ ‬می‌شود‭ ‬که‭ ‬متاسفانه‭ ‬در‭ ‬سال‌های‭ ‬اخیر‭ ‬این‭ ‬استعداد‭ ‬از‭ ‬حیث‭ ‬کمی‭ ‬و‭ ‬کیفی‭ ‬لطمه‭ ‬خورده‭ ‬است‭.‬

صنایع‭ ‬و هنرهای دستی‭ ‬ایران توانایی‭ ‬ایجاد‭ ‬اشتغال‭ ‬را،‭ ‬به‭ ‬ویژه‭ ‬در‭ ‬مناطق‭ ‬روستایی‭ ‬و‭ ‬محروم‭ ‬از‭ ‬رشد‭ ‬صنعتی‭ ‬پیشرفت‭ ‬فنی‌،‭ ‬دارا‭ ‬است‭. ‬

با‭ ‬این‭ ‬وصف‭ ‬توصیه‭ ‬نمی‌شود‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬جمعیت‭ ‬فزاینده‌ی‭ ‬یک‭ ‬کشور‭ ‬همیشه‭ ‬بر‭ ‬عامل‭ ‬اشتغالزایی‭ ‬این‭ ‬صنایع‭ ‬تکیه‭ ‬شود‭. ‬

حفظ‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬دوره‭ ‬گذار‭ ‬در‭ ‬فرایند‭ ‬توسعه‭ ‬اهمیت‭ ‬می‌یابد،‭  

‬بیشتر‭ ‬به‌خاطر‭ ‬حمایت‭ ‬از‭ ‬هویت‭ ‬فرهنگی‭ ‬کشور‭ ‬به‌ویژه‭ ‬در‭ ‬جریان‭ ‬فعالیت‭ ‬گردشگری‭ ‬و‭ ‬تبلیغات‭ ‬ملی‭ ‬است‭ ‬

و‭ ‬نه‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬آن‌که‭ ‬این‭ ‬صنایع‭ ‬می‌توانند‭ ‬موتور‭ ‬بزرگ‭ ‬یا‭ ‬کوچک‭ ‬رشد‭ ‬اقتصادی‭ ‬باشند‭. ‬

با‭ ‬این‭ ‬وصف‭ ‬انکار‭ ‬نمی‌توان‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬فعالیت‭ ‬گردشگری،‭ ‬که‭ ‬یک‭ ‬فعالیت‭ ‬اقتصادی‭ ‬درآمدزا‭ ‬و‭ ‬اشتغال‌زای‭ ‬مهم‭ ‬است‭ ‬

و‭ ‬در‭ ‬توزیع‭ ‬مجدد‭ ‬درآمد‭ ‬و‭ ‬ثروت‭ ‬نیز‭ ‬ایفای‭ ‬نقش‭ ‬می‌کند‭ ‬

و‭ ‬ارتباط‭ ‬مثبت‭ ‬تنگاتنگ‭ ‬با‭ ‬تولید‭ ‬و‭ ‬عرضه‌ی‭ ‬محصولات‭ ‬دستی،‭ ‬به‌ویژه‭ ‬از‭ ‬طریق‭ ‬خرید‭ ‬گردشگران،‭ ‬دارد‭.‬

۴۰۰ هزار فعال در حرفه صنایع دستی

دکتر‭ ‬پویا‭ ‬محمودیان‭ ‬معاون‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭ ‬آمار‭ ‬شاغلان‭ ‬را‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬سامانه‭ ‬این‭ ‬معاونت‭ ‬ثبت‭ ‬شده‭  ‬حدود‭ ‬۴۰۰‭ ‬هزار‭ ‬هنرمند‭ ‬برشمرد

‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬احتساب‭ ‬بستگان‭ ‬و‭ ‬خانواده‭ ‬آنها‭ ‬جمعیت‭ ‬گسترده‏‌ای‭ ‬را‭ ‬شامل‭ ‬می‌شود‭.‬

در‭ ‬بحث‭ ‬صادرات‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬۱۳۹۶‭  ‬بیش‭ ‬از‭ ‬۲۸۱‭ ‬میلیون‭ ‬دلار‭ ‬صادرات‭ ‬صنایع‭ ‬و هنرهای دستی‭ ‬ایران

بر‭ ‬اساس‭ ‬آمار‭ ‬رسمی‭ ‬گمرکات‭ ‬و‭ ‬آن‭ ‬چه‭ ‬از‭ ‬مبادی‭ ‬رسمی‭ ‬و‭ ‬گمرکات‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬خارج‭ ‬شده‭ ‬

به‭ ‬غیر‭ ‬از‭ ‬صادرات‭ ‬چمدانی‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬غیر‭ ‬از‭ ‬آمار‭ ‬زیورآلات‭ ‬سنتی‭ ‬به‭ ‬ثبت‭ ‬رسیده‭ ‬است‭.‬

محمودیان‭ ‬تاکید‭ ‬دارد‭ ‬که‭ ‬اگر‭ ‬هر‭ ‬توریستی‭ ‬که‭ ‬وارد‭ ‬ایران‭ ‬می‏‌شود‭ ‬

بر‭ ‬اساس‭ ‬ضریب‭ ‬اشغال‭ ‬تخت‭ ‬در‭ ‬حدود‭ ‬میانگین‭ ‬۵۰‭ ‬دلار‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭ ‬بخرد،‭  ‬رقم‭ ‬۲۵۰‭ ‬میلیون‭ ‬دلار‭ ‬حاصل‭ ‬می‏‌شود‭ .‬

گرچه‭ ‬نام‭ ‬ایران‭ ‬در‭ ‬بین‭ ‬کشور‭ ‬صادرکننده‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭ ‬در‭ ‬جهان‭ ‬مطرح‭ ‬است‭ ‬

اما‭ ‬باز‭ ‬نمی‌تواند‭ ‬از‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭ ‬و‭ ‬فرش‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬تکیه‌گاه‭ ‬رشد‭ ‬همگانی‭ ‬استفاده‭ ‬کند.

اشتغال‌زایی حرفه صنایع دستی

فریبرز‭ ‬رییس‌دانا‭ ‬در این باره ‬چنین‭ ‬توضیح‌‭ ‬می‌دهد‭: ‬برای‭ ‬ایجاد‭ ‬یک‭ ‬شغل‭ ‬به‌طور‭ ‬متوسط‭ ‬در‭ ‬سال‌های‭ ‬۱۳۹۴‭ ‬تا‭ ‬۱۳۹۷‭ (‬

بدون‭ ‬در‭ ‬نظر‭ ‬گرفتن‭ ‬تورم‭ ‬ناگهانی‭ ‬و‭ ‬شدید‭ ‬در‭ ‬نیمه‭ ‬دوم‭ ‬سال‭ ‬۱۳۹۷‭) ‬در‭ ‬صنایع‭ ‬پتروشیمی‭ ‬به‭ ‬چیزی‭ ‬در‭ ‬حدود‭ ‬۸۰۰‭ ‬میلیون‭ ‬تومان‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬نیاز‭ ‬است‭.

‬اما‭ ‬برای‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭ ‬این‭ ‬رقم‭ ‬به‭ ‬حدود‭ ‬۵‭/‬۱۷‭ ‬میلیون‭ ‬تومان‭  ‬بالغ‭ ‬می‌شود،

 ‬ولی‭ ‬این‭ ‬جذابیتی‭ ‬نیست‭ ‬که‭ ‬هدف‌یابی‭ ‬برنامه‌ریزی‭ ‬و‭ ‬سیاست‭ ‬گذاری‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬سمت‭ ‬اولویت‭ ‬در‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭ ‬سوق‭ ‬دهد.

رقابت‭ ‬چین‭ ‬و‭ ‬رسوخ‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬بازارهای‭ ‬جهانی‭ ‬و‭ ‬داخلی‭ ‬نیز‭ ‬آینده‭ ‬ناروشنی‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬این‭ ‬رشته‭ ‬فعالیت‭ ‬رقم‭ ‬زده‭ ‬است‭. ‬

بنابراین‭ ‬پایین‭ ‬بودن‭ ‬سرمایه‭ ‬مورد‭ ‬نیاز‭ ‬برای‭ ‬اشتغال،‭ ‬وجود‭ ‬نسبتا‭ ‬بالای‭ ‬نیروی‭ ‬کار‭ -‬و‭ ‬البته‭ ‬بسیار‭ ‬پایین‌تر‭ ‬از‭ ‬کشور‭ ‬رقیب،‭ ‬

چین،‭ ‬نمی‌توانند‭ ‬عوامل‭ ‬برانگیزاننده‭ ‬و‭ ‬رشدزا‭ ‬در‭ ‬اقتصاد‭ ‬ملی‭ ‬به‭ ‬حساب‭ ‬آیند‭. ‬

با‭ ‬این‭ ‬وصف‭ ‬در‭ ‬چارچوب‌های‭ ‬معین‭ ‬و‭ ‬منطقی‭ ‬اقتصاد‭ ‬ملی‭ ‬می‌تواند‭ ‬و‭ ‬باید‭ ‬از‭ ‬تولید‭ ‬فرش،‭ ‬زیورآلات‭ ‬و‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭ ‬حمایت‭ ‬کند‭

‬زیرا‭ ‬حد‭ ‬معینی‭ ‬از‭ ‬اشتغال‭ ‬صنعت‭ ‬فرش‭ ‬ویژه‭ ‬و‭ ‬منحصر‭ ‬به‭ ‬فرد‭ ‬ایرانی‭  ‬به‭ ‬این‭ ‬حمایت‭ ‬نیاز‭ ‬دارد‭.‬

مروری‭ ‬بر‭ ‬به‭ ‬نقش‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭ ‬در‭ ‬اقتصاد‭ ‬کشور‭ ‬

در‭ ‬سال‭ ‬۱۳۹۴‭ ‬کل‭ ‬صادرات‭ ‬غیرنفتی‭ ‬کشور‭ ‬معادل‭ ‬۵۲‭/‬۳‭ ‬میلیون‭ ‬تن‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬ارزش‭ ‬۲‭/‬۴۲‭ ‬میلیارد‭ ‬دلار‭ ‬بود‭.  ‬

بدین‭ ‬ترتیب‭ ‬ارزش‭ ‬هر‭ ‬کیلوگرم‭ ‬کالای‭ ‬صادراتی‭ ‬غیرنفتی‭ ‬کشور‭ ‬برابر‭ ‬با‭ ‬۱۲دلار‭ ‬بود‭.

‬این‭ ‬رقم‭ ‬معادل‭ ‬یک‭ ‬بیستم‭ ‬تا‭ ‬یک‭ ‬سی‌ام‭ ‬ارزش‭ ‬هر‭ ‬کیلوگرم‭ ‬کالای‭ ‬صادراتی‭ ‬در‭ ‬کشورهای‭ ‬پیشرفته‭ ‬است‭. ‬

در‭ ‬همین‭ ‬سال‭ ‬ارزش‭ ‬صادرات‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭- ‬

بی‌احتساب‭ ‬زیورآلات‭ ‬و‭  ‬بی‌احتساب‭ ‬صادرات‭ ‬چمدانی‭ ‬یا‭ ‬همراه‭ ‬مسافر معادل‭ ‬۱۷۴میلیون‭ ‬دلار‭ ‬بود‭. ‬

همچنین‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬سال‭ ‬معادل‭ ‬۱۲۰۰۰‭ ‬تن‭ ‬فرش‭ ‬و‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭ ‬به‭ ‬ارزش‭ ‬۳۳۳میلیون‭ ‬دلار‭ ‬از‭ ‬کشور‭ ‬صادر‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬

این‭ ‬نشان‌دهنده‌ی‭ ‬ارزش‭ ‬صادراتی‭ ‬هر‭ ‬کیلوگرم‭ ‬معادل‭ ‬۷۵‭/‬۲۷‭ ‬دلار‭ ‬است‭

‬که‭ ‬در‭ ‬مقایسه‭ ‬با‭ ‬صادرات‭ ‬کالاهای‭ ‬صنعتی‭ ‬پیشرفته‭ ‬و‭ ‬دانش‭ ‬پایه‌ی‭ ‬کشورهای‭ ‬صنعتی‭ ‬پیشتاز،‭

‬مانند‭ ‬ابزارهای‭ ‬دقیق‭ ‬و‭ ‬دیجیتالی‭ ‬مربوط‭ ‬به‭ ‬امور‭ ‬پزشکی‭ ‬و‭ ‬مخابرات،‭

‬چیزی‭ ‬در‭ ‬حدود‭ ‬یک‭ ‬صدم‭ (‬‌و‭ ‬حتی‭ ‬کمتر‭) ‬در‭ ‬مقایسه‭ ‬با‭ ‬کل‭ ‬صادرات‭ ‬این‭ ‬کشورها‭ ‬چیزی‭ ‬در‭ ‬حدود‭ ‬یک‭ ‬سی‌ام‭ ‬تا‭ ‬یک‭ ‬چهلم‭ ‬است‭.

آمار فروش صنایع دستی

به‌طور‭ ‬متوسط‭ ‬برای‭ ‬سال‌های‭ ‬۱۳۹۴‭ ‬تا‭ ‬۱۳۹۶‭ ‬کل‭ ‬درآمدهای‭ ‬متوسط‭ ‬سالانه‭ ‬فروش‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭

(‬با‭ ‬احتساب‭ ‬هر‭ ‬دلار‭ ‬معادل‭ ‬۱۰۰۰۰‭ ‬تومان‭)  ‬عبارت‭ ‬بوده‭ ‬است‭ ‬از‭ (‬ارقام‭ ‬به‭ ‬میلیارد‭ ‬تومان‭):‬

درآمد‭ ‬از‭ ‬حاصل‭ ‬از‭ ‬صادرات‭ ‬فرش ۳۶۰۰
درآمد‭ ‬حاصل‭ ‬از‭ ‬صادرات‭ ‬صنایع‭ ‬دستی‭ ‬از‭ ‬مرزها ۲۴۰۰
درامد‭ ‬حاصل‭ ‬از‭ ‬صادرات‭ ‬چمدانی ۲۵۰۰
فروش‭ ‬داخلی‭ ‬صنایع‭ ‬دستی ۶۵۰
درآمد‭ ‬حاصل‭ ‬از‭ ‬صادرات‭ ‬زیورآلات ۷۰۰۰
درآمد‭ ‬حاصل‭ ‬از‭ ‬فروش‭ ‬داخلی‭ ‬زیورآلات ۴۵۰۰
درآمد‭ ‬حاصل‭ ‬از‭ ‬فروش‭ ‬داخلی‭ ‬فرش ۸۰۰۰
سایر‭ ‬درآمدهای‭ ‬صادراتی‭ ‬و‭ ‬داخلی‭ ‬ ۵۰۰
مجموع ۳۰۰۰۰‭ ‬یا‭ ‬۲۹۱۵۰‭ ‬میلیارد‭ ‬تومان‭  ‬
‬گورستان‭ ‬دارالسلام

“دارالسلام‌” گورستانی‌ تاریخی که‌ ارزش آن را نمی‌دانند

گورستان دارالسلام

در شیراز‭ ‬گورستان‭ ‬دارالسلام ‬پیشینه‭ ‬تاریخی‭ ‬کهنی‭ ‬دارد. سروش نفیسی درباره این گورستان گزارش می‌دهد.

‬گورستان‭ ‬دارالسلام یا‭ ‬صفه‭ ‬تربت‭ ‬از‭ ‬قدیمی‏‌ترین‭ ‬قبرستان‏های‭ ‬ایران‭ ‬در‭ ‬دوره‭ ‬اسلامی‭ ‬است‭

‬و‭ ‬برخی‭ ‬قدمت‭ ‬این‭ ‬گورستان‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬قبل‭ ‬از‭ ‬دوران‭ ‬اسلام‭ ‬منتسب‭ ‬می‌کنند. ‬

نخستین‭ ‬قبری‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬گورستان‭ ‬پیدا‭ ‬شده‭ ‬مربوط‭ ‬به‭ ‬سال‭ ‬۲۴‭ ‬هجری‭ ‬در‭ ‬زمان‭ ‬حیات‭ ‬پیامبر‭ ‬اکرم(‬ص)  ‬است

 ‬و‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬پیشینه‏‭ ‬می‏‌توان‭ ‬این‭ ‬گورستان‭ ‬را‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬قدیمی‏‌ترین‭ ‬قبرستان‏های‭ ‬ایران‭ ‬به‭ ‬شمار‭ ‬آورد،‭

‬قبرستانی‭ ‬کهن‭ ‬که‭ ‬تاریخ‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬منجمد‭ ‬شده‭ ‬است‭.‬

‬گورستان‭ ‬دارالسلام‭ ‬را‭ ‬باید‭ ‬در‭ ‬زمره‭ ‬میراث‭ ‬تاریخی‭ ‬دسته‌بندی‭ ‬کنیم،‭ ‬نوعی‭ ‬دارایی‭ ‬که‭ ‬ارزش‭ ‬فرهنگی‭ ‬دارد‭. ‬

موقعیت گورستان

گورستان‭ ‬دارالسلام‭ ‬با‭ ‬موقعیت‭ ‬کنونی‭ ‬خود‭ ‬در‭ ‬شهر‭ ‬و‭ ‬همین‭ ‬طور‭ ‬در‭ ‬بر‭ ‬داشتن‭ ‬قبرهای‭ ‬علما،‭ ‬شاعران،‭ ‬فرهیختگان‭ ‬

و‭ ‬مشایخ‭ ‬علمی‭ ‬و‭ ‬مذهبی‭ ‬و‭ ‬سیاسی،‭ ‬جایگاه‭ ‬ویژه‏ای‭ ‬در‭ ‬میراث‭ ‬تاریخی‭ ‬استان‭ ‬فارس‭ ‬و‭ ‬شهر‭ ‬شیراز‭ ‬دارد‭. ‬

در‭ ‬زمان‭ ‬احداث‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬مانند‭ ‬اکثر‭ ‬گورستان‏ها‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬ورودی‭ ‬شهرها‭ ‬بنا‭ ‬می‏شدند،

‬گورستان‭ ‬دارالسلام‭ ‬نیز‭ ‬در‭ ‬ورودی‭ ‬شهر‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬کنار‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬دروازه‏‌های‭ ‬شهر‭ ‬شیراز‭ ‬به‭ ‬نام‭ ‬شاه‭ ‬داعی‏الله‭ ‬بنا‭ ‬شد. ‬

‬گورستان‭ ‬دارالسلام ‬هویت‭ ‬خاص‭ ‬تاریخی‭ ‬به‭ ‬شهر‭ ‬شیراز‭ ‬داده‭ ‬است.

‬با‭ ‬جاگیری‭ ‬قبرها‭ ‬و‭ ‬سنگ‭ ‬قبر‏های‭ ‬خاص،‭ ‬چونان‭ ‬مُهری،‭ ‬تاریخ‭ ‬را‭ ‬این‌گونه‭ ‬در‭ ‬خود‭ ‬حفظ‭ ‬کرده‭ ‬است؛‭

‬تاریخی‭ ‬هزاران‭ ‬ساله‭ ‬از‭ ‬سکونت‭ ‬و‭ ‬زندگی‭ ‬در‭ ‬شهر‭.   ‬

از‭ ‬اواخر‭ ‬دهه‭ ‬۶۰‭ ‬به‭ ‬بعد،‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬پر‭ ‬شدن‭ ‬ظرفیت‭ ‬و‭ ‬خراب‭ ‬شدن‭ ‬ساختمان‭ ‬غسالخانه،‭

‬در‭ ‬فضای‭ ‬این‭ ‬آرامستان‭ ‬هشت‭ ‬هکتاری،‭ ‬تدفینی‭ ‬صورت‭ ‬نگرفت. ‬

در‭ ‬این‭ ‬گورستان‭ ‬علاوه‭ ‬بر‭ ‬مشاهیر،‭ ‬مردمان‭ ‬عادی‭ ‬نیز‭ ‬دفن‭ ‬شده‏‌اند‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬وجودی‭ ‬که‭ ‬دیگر‭ ‬خاکسپاری‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬صورت‭ ‬نمی‏‌گیرد،‭

‬هنوز‭ ‬هم‭ ‬روزهای‭ ‬پنجشنبه‭ ‬و‭ ‬جمعه‭ ‬مراسم‭ ‬فاتحه‏خوانی‭ ‬بر‭ ‬سر‭ ‬قبرها‭ ‬جریان‭ ‬دارد.

‬سنگ‌های‭ ‬قبر‭ ‬این‌جا‭ ‬از‭ ‬نظر‭ ‬معماری،‭ ‬هنر‏های‭ ‬تجسمی‭ ‬و‭ ‬زیباشناسی‭ ‬منحصر‭ ‬به‭ ‬فرد‭ ‬است‭ ‬

و‭ ‬نقوش‭ ‬روی‭ ‬آن‌ها‭ ‬چهار‭ ‬نماد‭ ‬اصلی‭ ‬به‭ ‬شکل‭ ‬درخت‭ ‬سرو،‭

‬به‭ ‬شکل‭ ‬محراب‭ ‬با‭ ‬قابی‭ ‬مستطیل‭ ‬یا‭ ‬مربع‭ ‬شکل،‭ ‬به‭ ‬شکل‭ ‬نماد‭ ‬پرنده‭ ‬و‭ ‬همین‭ ‬طور‭ ‬نمادهایی‭ ‬از‭ ‬تصاویر‭ ‬گرافیکی‭ ‬هستند‭

‬که‭ ‬همگی‭ ‬بر‭ ‬روی‭ ‬سنگ‭ ‬قبرها‭ ‬با‭ ‬نوشته‏‌هایی‭ ‬با‭ ‬خطوط‭ ‬ممتاز‭ ‬و‭ ‬کم‌نظیر‭ ‬

به‭ ‬مانند‭ ‬خطوط‭ ‬کوفی،‭ ‬رقاع،‭ ‬بنایی،‭ ‬ثلث،‭ ‬نسخ‭ ‬و‭ ‬نستعلیق‭ ‬کنده‌کاری‭ ‬شده‭ ‬نقش‭ ‬بسته‏‭ ‬است‭.‬

از‭ ‬دفن‏‌شدگانی‭ ‬که‭ ‬بر‭ ‬اهمیت‭ ‬تاریخی‭ ‬این‭ ‬قبرستان‭ ‬افزوده‏‌اند‭ ‬

می‏‌توان‭ ‬به‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬علما‭ ‬و‭ ‬شهدای‭ ‬قیام‭ ‬۱۶‭ ‬خرداد‭ ‬۱۳۴۲‭ ‬شیراز‭ ‬اشاره‭ ‬کرد.

 ‬همین‭ ‬طور‭ ‬آرامگاه‭ ‬شاه‭ ‬داعی‏الله‭ ‬و‭ ‬پسرش،‭ ‬از‭ ‬سادات‭ ‬حسینی‭ ‬که‭ ‬نسبت‌شان‭ ‬با‭ ‬۱۹‭ ‬پشت‭ ‬به‭ ‬زید‭ ‬بن‭ ‬علی‭ ‬بن‭ ‬حسین‭ (‬ع‭) ‬می‌رسد.

چندی‭ ‬است‭ ‬زمزمه‭ ‬تغییر‭ ‬و‭ ‬تبدیل‭ ‬گورستان‏های‭ ‬تاریخی‭ ‬به‭ ‬فضاهای‭ ‬باز‭ ‬شهری‭ ‬نظیر‭ ‬پارک‏ها،‭ ‬بوستان‏ها‭ ‬و‭ ‬نظایر‭ ‬آن‭ ‬مطرح‭ ‬است.

‬این‭ ‬ایده‭ ‬ابتدا‭ ‬در‭ ‬کشورهای‭ ‬اروپایی‭ ‬رشد‭ ‬یافته‭ ‬و‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬چندین‭ ‬دهه‭ ‬به‭ ‬ایران‭ ‬رسید.

کارشناسان چه می‌گویند؟

‬محمد‭ ‬هاشم‭ ‬قدوسی کارشناس‭ ‬مرمت‭ ‬و‭ ‬احیا‭ ‬بناها‭ ‬و‭ ‬بافت‌های‭ ‬تاریخی‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬باره‭ ‬می‌گوید‭: ‬«این‭ ‬ایده‭ ‬مانند‭ ‬سایر‭ ‬تجارب‭ ‬و‭ ‬طراحی‏‌هایی‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬ایران‭ ‬وارد‭ ‬می‏‌شود،‭ ‬

در‭ ‬جلب‭ ‬نظر‭ ‬مدیران‭ ‬شهری‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬حفظ‭ ‬و‭ ‬تقویت‭ ‬فضاهای‭ ‬باز‭ ‬عمومی‭ ‬موثر‭ ‬بوده‭ ‬است

 ‬اگرچه‭ ‬همیشه‭ ‬با‭ ‬مخالفت‏‌هایی‭ ‬از‭ ‬طرف‭ ‬مردم‭ ‬شهرها‭ ‬روبه‭ ‬رو‭ ‬شده‭ ‬است.‌ ‬

در‭ ‬شهر‭ ‬شیراز‭ ‬نیز‭ ‬در‭ ‬حوالی‭ ‬دهه‭ ‬چهل‭ ‬شمسی‭ ‬به‭ ‬بهانه‭ ‬گسترش‭ ‬و‭ ‬توسعه‭ ‬شهر‭ ‬

با‭ ‬خیابان‏‌کشی‏‌های‭ ‬جدید،‭ ‬اولین‭ ‬اقدام‭ ‬شهرسازی‭ ‬با‭ ‬تعرض‭ ‬به‭ ‬حریم‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬گورستان‭ ‬آغاز‭ ‬شد‭.‬»

محل بازیافت زباله

به‭ ‬گفته‭ ‬این‭ ‬کارشناس‭ ‬از‭ ‬بیست‭ ‬سال‭ ‬گذشته‭ ‬تاکنون‭ ‬بخش‏‌های‭ ‬دیگری‭ ‬از‭ ‬فضای‭ ‬‬گورستان‭ ‬دارالسلام‭ ‬

تبدیل‭ ‬به‭ ‬فضاهای‭ ‬خدمات‭ ‬شهری‭ ‬همچون‭ ‬پایانه‭ ‬اتوبوس‏رانی‭ ‬و‭ ‬مرکز‭ ‬بازیافت‭ ‬زباله‭ ‬شهرداری‭ ‬شده‭ ‬است‭

‬و‭ ‬راه‌حل‏‌هایی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬یکی‭ ‬دو‭ ‬دهه‭ ‬اخیر،‭ ‬مدیران‭ ‬و‭ ‬دست‌اندرکاران‭ ‬شهری‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬مقطعی‭ ‬و‭ ‬موردی‭ ‬برای‭ ‬چنین‭ ‬مجموعه‏‌هایی‭ ‬ارایه‭ ‬کرده‌‏اند

(‬گرچه‭ ‬با‭ ‬نیت‭ ‬رفع‭ ‬مشکلات‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬متروک‭ ‬بودن‭ ‬فضا‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬روزآوری‭ ‬بوده‭ ‬است) ‬خود‭ ‬این‭ ‬گورستان‭ ‬و‭ ‬فضای‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬دچار‭ ‬مشکلات‭ ‬بیشتری‭ ‬کرده‭ ‬است. ‬

طی‭ ‬سال‏های‭ ‬اخیر‭ ‬و‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬یک‭ ‬دوره‭ ‬فراموشی‭ ‬نسبی‭ ‬گورستان‭ ‬دارالسلام،‭ ‬طرح‭ ‬به‏سازی‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬دستور‭ ‬کار‭ ‬نهادها‭ ‬و‭ ‬مقامات‭ ‬شهری‭ ‬قرار‭ ‬گرفت‭.‬

محل اختفای معتادان

قدوسی‭ ‬راه‌حل‌های‭ ‬مقطعی‭ ‬را‭ ‬موجب‭ ‬دامن‭ ‬زدن‭ ‬به‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬مشکلات‭ ‬در‭ ‬‬گورستان‭ ‬دارالسلام ‭ ‬می‌داند‭ ‬و‭ ‬می‌افزاید:

«اقدامات‭ ‬ضربتی‭ ‬نظیر‭ ‬پاکسازی‭ ‬محیط‭ ‬از‭ ‬مولفه‌های‭ ‬فضایی‭ ‬که‭ ‬امکان‭ ‬اختفای‭ ‬معتادان‭ ‬را‭ ‬فراهم‭ ‬می‌کند‭ ‬

و‭ ‬به‭ ‬زعم‭ ‬مسوولان‭ ‬و‭ ‬مدیران‭ ‬شهری‭ ‬حذف‭ ‬آن‌ها‭ ‬می‌تواند‭ ‬فرسودگی‭ ‬را‭ ‬نیز‭ ‬از‭ ‬چهره‭ ‬این‭ ‬اماکن‭ ‬پاک‭ ‬نماید؛

‭ ‬اما‭ ‬نتیجه‭ ‬حاصله‭ ‬از‭ ‬چنین‭ ‬اقداماتی‭ ‬که‭ ‬همگی‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬عدم‭ ‬شناخت‭ ‬صحیح‭ ‬چالش‭ ‬و‭ ‬فقدان‭ ‬نگرشی‭ ‬تخصصی‭ ‬در‭ ‬پاسخ‭ ‬به‭ ‬معضلات‭ ‬پدید‭ ‬آمده‭ ‬است،‭ ‬

موجب‭ ‬شده‭ ‬بدون‭ ‬مطالعه،‭ ‬شناخت‭ ‬و‭ ‬ارزیابی‭ ‬کل‭ ‬مجموعه،‭ ‬در‭ ‬نظام‭ ‬فضایی‭ ‬آن‭ ‬مداخله‭ ‬صورت‭ ‬گرفته‭

‬و‭ ‬بدین‭ ‬ترتیب‭ ‬هرآنچه‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬مرحله‭ ‬طراحی‭ ‬می‭ ‬توانسته‭ ‬بعضا‭ ‬در‭ ‬زمره‭ ‬میراث‭ ‬فرهنگی‭ ‬و‭ ‬منظر‭ ‬فرهنگی‭ ‬به‭ ‬حساب‭ ‬آید‭

‬یا‭ ‬در‭ ‬شخصیت‭ ‬بخشی‭ ‬فضایی‭ ‬ ‬گورستان‭ ‬دارالسلام ‭ ‬موثر‭ ‬باشد‭ ‬نیز،‭ ‬مورد‭ ‬تخریب‭ ‬قرار‭ ‬گیرد.

‬به‭ ‬عنوان‭ ‬مثال‭ ‬تخریب‭ ‬غسال‌خانه ‬گورستان‭ ‬دارالسلام‭ ‬که‭ ‬اکنون‭ ‬تبدیل‭ ‬به‭ ‬مرکز‭ ‬بازیافت‭ ‬شهرداری‭ ‬شیراز‭ ‬شده‭ ‬است.

‬جمع‭ ‬آوری‭ ‬نرده‌های‭ ‬فلزی‭ ‬بعضا‭ ‬مسقفی‭ ‬که‭ ‬بر‭ ‬روی‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬سنگ‭ ‬قبرها‭ ‬که‭ ‬انروز‭ ‬تعداد‭ ‬بسیار‭ ‬اندکی‭ ‬از‭ ‬آنها‭ ‬باقی‭ ‬مانده‭ ‬اند‭.‬»

می‏‌توان‭ ‬با‭ ‬بهره‏‌گیری‭ ‬از‭ ‬کارشناسان‭ ‬خبره‭  ‬باستان‌شناسی‭ ‬و‭ ‬مرمت‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬بازسازی‭ ‬سنگ‭ ‬قبرها‭ ‬و‭ ‬جاگذاری‭ ‬مناسب‭ ‬آن‌ها‭ ‬

و هم‌چنین‭ ‬تزیین‭ ‬محل‭ ‬با‭ ‬گل‭ ‬و‭ ‬گیاه‭ ‬مناسب،‭ ‬این‭ ‬مکان‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬پارکی‭ ‬دو‭ ‬منظوره‭ ‬تبدیل‭ ‬کرد‭ ‬تا‭ ‬هم‭ ‬اهداف‭ ‬شهرداری‭ ‬شیراز‭ ‬

برآورده‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬جمع‭ ‬معتادان‭ ‬و‭ ‬کارتن‭ ‬خواب‏ها‭ ‬از‭ ‬سطح‭ ‬این‭ ‬گورستان‭ ‬اقدام‭ ‬شود‭ ‬و‭ ‬هم‭ ‬با‭ ‬حفظ‭ ‬سنگ‭ ‬قبرهای‭

‬ارزشمند‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬موزه‭ ‬سنگ‏های‭ ‬حجاری‭ ‬شده،‭ ‬نظر‭ ‬کارشناسان‭ ‬و‭ ‬مردم‭ ‬منطقه‭ ‬و‭ ‬همین‭ ‬طور‭ ‬بازماندگان‭ ‬نیز‭ ‬جلب‭ ‬شود‭.‬

این گزارش را در هفتاد و چهارمین شماره از ماهنامه سفر بخوانید.

گل افشان فیروزشاه، نهان گاه فیروز

گل افشان فیروزشاه
گل افشان فیروزشاه

جعفر سپهری، پژوهش‌گر و ایرانشناس ظرفیت‌های تاریخی گل افشان فیروزشاه را در بستر ادبیات و تاریخ بررسی کرده است.

سال ۴۸۳ میلادی. ایران‌زمین برای سومین‌بار پیاپی در طول بیست سال مورد یورش «هون سفید» قرار داشت.

فیروز یکم فرمانروای ساسانی، فرماندهی ارتش ایران را در دست گرفت.

چندی پس از آن فیروز در تاخت و تازی شبانه در گودالی عظیم درغلتید و در گل فرو رفت و پیکر او هرگز به دست نیامد.

بیشتر منابع تاریخی بیابان «آخال» را محل پایان زندگی او می دانند، برخی نیز به شهر تالگان (طالقان مرکز ولایت تُخار در افغانستان کنونی) اشاره کرده‌اند.

اما تنی چند نیز به نقاطی نزدیک‌تر اشاره دارند. در زمان فرمانروایی فیروز یکم ۴۸۳-۴۵۹ میلادی مرزهای غربی ایران کمابیش ایمن بود.

ولی در شرق مورد تاخت و تاز هیاتله یا هفتالیان قرار داشت. فیروز (پیروز) سه بار پیاپی با ایشان جنگید

و برای جلوگیری از نفوذ دشمن و امنیت مردمان دیوار دفاعی سرخ رنگ گرگان را امتداد داد، قصبه فیروزه را رونق بخشید و سپید دژ (آق‌قلای کنونی) را تقویت کرد.

اما در واپسین نبردش در سال ۴۸۴ میلادی کشته شد.

دژی بود کش خواندندی سپید
بران دژ بد ایرانیان را امید
نگهبان دژ رزم دیده هجیر
که با زور و دل بود و با دار و گیر

در مورد محل مرگ فیروز یکم اختلاف روایت وجود دارد.

اما همه تاریخ‌نگاران در یک نکته متفق‌القولند.

پیکر فیروز ناپدید شد و هرگز به دست نیامد.

به روایتی فیروز در تاخت و تازی شبانه در گودالی ژرف فروغلتید و در گل فرو رفت.

شکسته سر و پشت پیروزشاه
شه نامداران با تاج و گاه

دو منطقه آخال و تالگان در بیشتر منابع به عنوان مکان ناپدید شدن فیروز یکم یاد شده است.

اما به منطقه سومی نیز اشاره شده است که در نزدیکی دیوار گرگان قرار دارد.

منطقه‌ای که سه گل‌افشان (آتشفشان گِلی) در آن وجود دارد.

نخست گل‌افشان نفتون در آن سوی گمیش‌تپه (گاومیش‌تپه) که گل و نفت سطحی به اطراف می‌پراکند.

دوم گل‌افشان قاریاناق (شکم باز شده) در راه صوفیکم و سنگرتپه شرقی که با قطر ۶۰۰ متر یکی از بزرگ‌ترین گل‌افشان‌های جهان است

و اگر بپذیریم که فیروز در این منطقه ناپدید شده است، شاید بهترین گزینه برای بلعیدن چندین سوار باشد.

سوم گل‌افشان کوچکی با قطر حدود ۳۰ متر در نزدیکی شهر مرزی اینچه‌برون که در این نوشتار آن را گل افشان فیروزشاه نامیده و به معرفی آن خواهیم پرداخت.

این گودال گلین کجاست؟

گل افشان فیروزشاه در سمت شرق جاده گرگان به اینچه‌برون و در نزدیکی تالاب آلاگل قرار دارد.

بهترین نشانی برای یافتن این گل افشان فیروزشاه فنس کارخانه یُد است که درست در روبروی آن و در سمت چپ جاده قرار دارد.

گل‌افشان فیروزشاه یکی از شگفت‌انگیزترین جاذبه‌های طبیعی ایران است.

در کف چاله‌ای به قطر دست‌کم سی متر و ژرفای حدود پانزده متر حباب‌های گاز که گریزگاهی از دل زمین می‌جویند،

به این لایه گلین سست رسیده و با فشار فراوان راه خود را بازمی‌کنند.

در پی این فشار است که ذرات گل با صدایی همچون جوشش به اطراف پراکنده شده و چشم‌اندازی شگفت پدید می‌آورند.

هر چه بارندگی بیشتر و زمین گلین‌تر باشد، این پدیده جذابیت بیشتری خواهد داشت.

در کنار این پدیده، دریاچه‌ای شورآگین قرار دارد که نور خورشید را همچون رنگین‌کمان می‌شکند و چشم‌اندازی تماشایی ایجاد می‌کند.

از ابر بهاران ببارید نم
ز روی زمین رنگ بزدوده غم

در بهار دل‌انگیز گلستان که گل‌های رنگارنگ زمین و زمان را عطرآگین می‌کنند،

دیدن این گل‌افشان در کنار دیدار از تالاب‌های فیروزه‌ای آلاگل، آلماگل و تنگ‌گل

که واپسین یادمان‌های پیوند دریاچه‌های وخش (آرال) و دریای گرگان (خزر) هستند،

شهر مرزی اینچه‌برون و دیدار چادرنشینان دلاور ترکمن، پل آق‌قلا (سپیددژ) از دوران صفوی،

یادمان گنبد کاووس، دیوار سرخ‌رنگ گرگان، سد وشمگیر، رودخانه اترک

و منطقه مراوه تپه با طبیعتی بسیار زیبا لبریز از شقایق‌های سرخی

که یادآور سربازان گلگون کفن ایرانی در برابر متجاوزان روس است

و کمی آن‌سوتر زیارتگاه شگفت‌آور خالد نبی(ع)

بی‌تردید گل‌گشت به یادماندنی و خوشی را به همراه خواهد داشت.

بهشتم بیامد مه فرودین
برآمد یکی ابر با آفرین
همی دُر ببارید بر خاک خشک
همی‌آمد از بوستان بوی مشک

توضیح:

منطقه آخال در ۲۱ سپتامبر ۱۸۸۱ میلادی برابر با ۳۰ شهریور ۱۲۶۰ بنابر پیمان آخال ـ تکه که بخش‌های مهمی از شرق ایران را از مام میهن جدا ساخت، از ایران جدا شد.

قصبه فیروزه نیز در ۹ جولای ۱۸۹۳ میلادی برابر با ۱۸ تیر ۱۲۷۲ خورشیدی از سوی ناصرالدین‌شاه قاجار به عنوان هدیه تولد به «اعلیحضرت تزار همه روسیه» پیشکش شد!

منطقه تالگان نیز در زمان همین دودمان از ایران جدا شد. در سوم شهریور ۱۳۲۰ منطقه مراوه‌تپه شاهد دلاوری سربازان جان بر کف ایران در نبردی نابرابر با ارتش متجاوز روسیه شوروی بود.

تا زمانی که آخرین سرباز ایرانی زنده بود روس‌های متجاوز حتی یک وجب هم موفق به پیشروی نشدند.

مزار این دلاوران در شهر بجنورد قرار دارد که در نوشتار دیگری به آن خواهیم پرداخت.

گل‌افشان چیست؟

گل‌افشان یاآتشفشان گل (Mud Volcano) یک پدیده طبیعی است که طی آن گل‌ولای از زیر زمین به شکل چشمه‌وار به سطح زمین می‌رسد

و بیشترشکل ماهوری و مخروطی به خود می‌گیرد.

در برخی موارد گل‌افشان ساختاری استخری و حوض مانند به خود می‌گیرد. گل‌افشان‌های جنوب‌شرقی ایران از نوع مخروطی و گل‌افشان‌های شمال‌شرقی ایران از نوع استخری هستند. بیشتر دانشمندان خاستگاه گل‌افشان را غیرآتشفشانی می‌دانند اما تنی چند از ایشان آن را در پیوند با آتشفشان می‌دانند.

بیشتر گل‌افشان‌های ایران عزیز در جلگه ساحلی دریای عمان و در جنوب استان‌های سیستان‌وبلوچستان و هرمزگان قرار دارد.

معروف‌ترین گل‌افشان ایران، گل‌افشان تنگ در نزدیکی کنارک است که در نوشتار دیگری به آن خواهیم پرداخت.

ماهنامه سفر را دانلود کنید