مسکو و باشگیردستان روایت سفر به ناشناختههاي روسيه است که براي بسياري از ايرانيان تازگي دارد.
اينجا از آن مقصدهاي پروپيمان گردشگري است كه از ديدني و خاطره، سرشار است.
موزههايي كه هوش از سرتان مي برد با آثار گرانبها و هدايايي كه از اطراف و اكناف به امپراتوري تزار اهدا شده و نمايانگر هوش، ذوق و هنر مردمان آن دوره بوده است.
به گفته «لوان جاگاريان» سفير روسيه در تهران در سال گذشته 60 هزار نفر از هموطنانمان به مسكو، سنتپترزبورگ و منطقه ساحلي سوچي سفر كردهاند
. حالا با ميزباني روسيه براي جام جهاني 2018 مقصدهاي كمتر شناخته شده اين كشور يكي پس از ديگري رونمايي ميشود.
هواپيمايي ايرفلوت، در يك صبح ابري در فرودگاه مسكو به زمين نشست.
تقريبا سه ساعت طول كشيد تا راهبندان سنگين منتهي به هتل آزيموت AZIMUT OLYMPIC محل اقامت مان را طي كنيم
. با وجودي كه مسكو، متروي كارآمدي دارد ، بزرگراه چندبانده، لبريز از خودروهاست و در هر مسيري كه مشاهده ميكنيد راهبندان بيداد ميكند.
در مسكو فرصت، غنيمت است.
مسکو و فضای باز
در همان هنگام ورود به هتل و با استراحتي كوتاه، برنامه بازديد از كاخ كرملين تدارك ديده شد.
«والريا كارووينا» كه فارسي را شمرده صحبت ميكند راهنماي مسلط و مجربي است. والريا ميگويد كه بيش از دو دهه در بازار تجاري و گردشگري ايران حضور داشته است و به همين منظور شناخت كافي از آداب و رسوم و فرهنگ ايرانيان دارد.
همين نقطه قوتي بود تا اطلاعات قابل توجهي را از روسيه گردآوري و به روز كنم.
بهويژه در ايالت باشگيردستان كه اگر روسي نداني به واقع درماندهاي و زبان ديگري به غير از ايما و اشاره به كار نميآيد.
مردماني جدي، كمتر بذلهگو، بيشتر شنونده و سرسخت تصويري است غالب از روسها كه در ساخت شخصيت آنها سرماي كشنده طبيعت هم بيتاثير نبوده است.
روسيه امروزي با آن تصوير غالبي كه در ميان ايرانيان رواج دارد قدري متفاوت است.
شادي در ميان روسها تعريفي ديگر دارد، روابط مشخص اجتماعي، نبود دغدغههاي خاص، مراكز تفريحي متعدد، ورزشگاهها، كافه ها، سرگرميهاي درون مدرسه و دانشگاه بدون هيچ ترس و فشار از سوي جامعه اسباب شادي روسها است.
۱۵۰ سينما و باله و زندگي فرهنگي در موزه هاي مختلف و 15 پارك پروسعت مسكو را فرا گرفته است
. يك سوم شهر مسكو جنگل و پارك است.
اين الگو بيترديد با سبك زندگي ايرانيها متفاوت است و همين ميتواند كشش و جاذبه اين مقصد سفر را دوچندان كند.
ادامه سفرنامه مسکو و باشگیردستان….
قدم زدن در تاریخ
قدم زدن در كاخ كرملين در آبانماه، با كلاه پشمي و پالتوي گرم حس و حال ديگري دارد.
بدون اينها، سرماي مسكو لحظاتي بعد تا مغز استخوانتان نفوذ ميكند.
بنابراين ممكن است متوجه نباشيد كه نبض قدرت سياسي اين ابرقدرت در كنار شما ميتپد.
همينجاست كه تزارها، كمونيستها و روساي جمهور مدرن و امروزي روسيه تاريخ روسيه را از بدترين تا بهترينها رقم زدهاند و چه بسا جهاني را تحت تاثير قرار دادهاند.
در بلنداي تپه بورويتسكي Borovitsky در كرانه رودخانه مسكوا، كرملين با ديواري به طول 2.5 كيلومتر ارتفاع احاطه شده است كه ميدان سرخ در قسمت شرقي آن قرار دارد.
پيش از آن كه به كرملين وارد شويد، متعلقاتتان توسط ماموران بازرسي ميشود.
خاستگاه ارتدوکس
كرملين خاستگاه كليساهاي ارتدكس و تاثيرگذار در تاريخ روسيه است.
كليساي پنداشت (Assumption) قديميترين و باشكوهترين آنهاست.
متعلق به قرن 13 ميلادي كه بناي آن را ايوان كبير در 1326 ميلادي گذاشت كه مبداء آغاز ترويج مسيحيت ارتدوكس در روسيه بود.
معماري، هنر ناب و كهن روسي بر ديوار و سقف كليسا نقش بسته كه شاهكار هنر معمار ايتاليايي «آلبرتي فيوراوانتي» (Alberti Fioravanti) است.
در 1479 ايوان سوم اين كليسا را توسعه داد و در همين مكان شاهزادگان ولايتها را زير لواي قدرت روس متحد كرد.
كليساي پنداشت، به مدت شش قرن مركز رويدادها، تصميمگيريهاي ملي و مذهبي در روسيه بوده است.
شاهزادگان، در اين جا حاكم ميشدند، تزارها تاج گذاري ميكردند و امپراتوريها هم خلع يد ميشدند.
بيانيهها در اين جا خوانده ميشد و مكاني بود براي شكرگزاريها و ترويج و ترغيب و ايجاد شور براي سربازان به جنگ و دفاع از ميهن.
در زير اين كليسا نيز رهبران مذهبي و چهرههاي سلطنتي از قرون گذشته آرميدهاند براي همين وجههاي مقدس در پيشينه تاريخي روس دارد.
كليساي جامع بشارت The Annunciation Cathedral با گنبدهاي طلايي زيبايش، يادگاري از حكمراني ايوان سوم در سالهاي 1484-1489 است.
اين كليسا برخلاف كليساي «پنداشت» كه سبك و سياق معماري ايتاليايي دارد، هنر و معماري روسيه را بازتاب ميدهد. (ب
(براي آگاهي دقيقتر به سایت كليساهاي كرملين مراجعه کنید.)
یادبود جنگ دوم جهانی
ساختمان آجري در ميدان سرخ مسكو با سقفهاي نقرهاندود درست روبروي كليساي واسيل، موزه تاريخ مسكو است.
در اين موزه، با تاريخ روسيه همراه با سبك زندگي مردم اين كشور آشنا ميشويد. ابزارآلات، بشقابها و جواهرات چشمگير و كالسكه تزارها در دورانهاي مختلف و روند توسعه آن به نمايش درآمده است.
در موزه جواهرات كاسههايي را مشاهده ميكنيد كه آراسته به گوهرهايي گرانقيمت است.
شاهان كه باده مينوشيدند اگر ناخالصي و يا سمي در نوشيدني بود، رنگ گوهرها عوض ميشد و شاه را از دسيسهاي آگاه ميكرد.
شمشيرها و هداياي كشورها كه با هنر ناب و طلاكاريهاي بيحساب و كتاب عجين شده است، جملگي مكنت و ثروت اين سرزمين را به رخ ميكشد .
ميدان سرخ اما خود به تنهايي گوياي حقايق تاريخي بسياري است.
در محوطه وسيعي از آن، آتشي هميشه روشن ياد رزمندگان شهيد را زنده نگاه داشته است.
با نگهباناني كه بدون كوچكترين حركت ايستادهاند تا به رهگذران مقاومت و پايداري اين كشور را در جنگ جهاني دوم يادآوري كنند.
در اين نبرد خانمانسوز، 26 ميليون روس جان باختند به طور متوسط روزي 18 هزار نفر. اينجا براي اداي احترام، مكان ويژهاي است.
به گفته والريا، عروس و دامادها نيز قبل از ازدواج در مكان يادبود سرباز گمنام حضور مييابند.
چهره شاخص ميدان سرخ، اما كليساي واسيل مقدس با آن گنبدهاي پيازيشكلش است كه حالا بر تمام كارتپستالها و كارزارهاي تبليغات گردشگري روسيه نقش بسته است.
يك معماري بينظير كه به پاس پيروزي روسيه بر عليه تاتارها به فرمان ايوان مخوف ساخته شد.
در روايتها هست كه معماران اين كليسا به دستور ايوان مخوف كور ميشوند تا دوباره چنين شاهكاري در هيچ كجاي عالم ساخته نشود.
در ميدان سرخ، گردشگران براي ورود به آرامگاه لنين و بازديد از جسد سالممانده آن صف كشيدهاند.
هنگام ورود به آرامگاه، سكوت اختيار ميكنند و كلاه از سر برميدارند. نگهبانان در جاي جاي آن ايستادهاند و مشاهدهگران به آرامي عبور كرده و اجازه تصويربرداري ندارند.
ادامه سفرنامه مسکو و باشگیردستان…
لنين در پشت شيشه
جسد چشم بسته لنين با كت، شلوار و كراواتش در جعبهاي شيشهاي زير نور مهتابي ميدرخشد.
روسها 90 سال است كه موفق بودهاند شكل ظاهري اين جسد را سالم نگه دارند و به فنوني در اين خصوص دست يافتهاند.
به نقل از نشريه «ساينتيفيك آمريكن» گروه چهار تا شش نفره متشكل از زيستشناس، جراح و آناتوميست مسئوليت زنده نگاه داشتن بازماندههاي رهبر شوروي سابق را برعهده دارند.
آنها همچنين اين فنون را براي سه رهبر درگذشته كشورهاي ديگر شامل هوشيمين در ويتنام و كيم السونگ و كيم جونگ ايل در كره شمالي انجام دادهاند.
آلكسي يارچاك، Alexei Yurchak پروفسور دانشگاه انسانشناسي دانشگاه كاليفرنيا، بركلي درباره اين فنون ميگويد: اين فنون براي زندهنگاه داشتن شكل ظاهر جسد، وزن، رنگ ، انعطافپذيري اندام جواب داده است.
كليه اندامهاي داخلي بدن خارج ميشود. اين روش علمي شبه بيولوژيكي quasibiological با روش موميايي قديم متفاوت است و كل ظاهر تا مدتها حفظ ميشود.
يارچاك پيش از اين كتابي درباره بدن لنين نوشته كه در آن به تواناييهاي علمي شوروي سابق در اين دست كارها در زمان مرگ لنين اشاره دارد كه چگونه حكمراني سياسي، بدن و علم در شوري سابق و پس از آن نقش داشته است.
از آرامگاه لنين كه خارج ميشوي پيش رويت مقبرههاي چهرههاي شاخص سياسي، صنعتي و علمي در محوطهاي در يك رديف مشاهده ميشود.
در پشت سر مقبرهها نيز، خاكستر افسران بلندپايه و برخي ديگر از چهرههاي تاثيرگذار تاريخ روسيه در ديوار تعبيه شده است.
در زمان خروشف و جلسههاي بعد حزب كمونيست تلاش شد از ارزش استالين كاسته شود و استالين را همتراز ديگر چهرهها دفن كردند.
با اين وجود، آن چه كه مشاهده كردم علاقه شديد سالخوردگان روس به او بود كه گويا خاطرههاي خوشايندي از حكمراني دوران استالين دارند.
دستگلهاي بزرگي بر مقبره او ميگذاشتند و با آن عكس يادگاري ميگرفتند.
پاسداشت مرام روس
نقش استالين البته در مدرنسازي روسيه قابل توجه است.
توسعه مترو و ساخت هفت ساختمان يكشكل با عنوان هفتخواهران و يا «آسمانخراشهاي استاليني» از يادگارهاي آن دوره است.
از هر نقطه از مسكو اين ساختمانها قابل مشاهده هستند و اگر اين موضوع را ندانيد كه اين هفت ساختمان بزرگ، نعلبه نعل هم ساخته شدهاند ممكن است در جهتيابي خيابانها و مسيرها دچار مشكل شويد.
در مسكو و ساير شهرهاي روسيه تابلويي نميبيند كه به زبان انگليسي نوشته شده باشد.
همهجا، زبان روسي است و به ندرت كسي انگليسي متوجه ميشود.
بنابراين بهتر است قبل از سفر به روسيه با عبارات و كلمات روسي تا حدودي آشنا باشيد كه بسيار به كارتان ميآيد.
پارك پيروزي در شهر مسكو يكي از خاصترين موزههاي جنگي است.
به ويژه براي نسل جديد و نوجوانان بسيار آموزنده است. سالنهاي اين موزه، روايت لحظهبه لحظه جنگ جهاني دوم، حمله ارتش نازي به روسيه و در نهايت فتح برلين توسط ارتش سرخ را با بهرهگيري از افكتها و فناوريهاي روز به تصوير ميكشد.
در هنگام ورود، ستون سنگي عظيم و كندهكاري شده به ارتفاع 141 متر و 80 سانتيمتر به شما خوشامد ميگويد.
هر يك سانتيمتر نماد 10 روز جنگ است. بازديدكنندگان به سالني هدايت ميشوند كه سالن «اشك مادر» نام دارد كه در سقف آن دو ميليون و 600 هزار زنجير به ياد 26 ميليون كشته روس آويزان است و تنديس مادري كه فرزند شهيد خود را در آغوش گرفته است.
سالنهاي اين موزه هر كدام با تنديسهاي عظيم تزئين شدهاند.
پارك پيروزي در سال 1995 ميلادي به مناسبت پنجاهمين سالگرد پايان جنگ جهاني دوم مورد بهرهبرداري قرار گرفت.
اين پارك دقيقا در محلي بنا شده كه زماني ناپلئون بناپارت پس از شكست دادن روسيه، تشريفات خاصي را برگزار كرده بود.
روسها اما مسكو را به آتش كشيدند تا زمين سوخته و عاري از هرگونه امكانات و آذوقه را تحويل فرانسويها بدهند و خود به جنگلها و تپههاي همجوار متواري شدند.
همين موضوع سبب شد تا ناپلئون نتواند مدت زمان زيادي در روسيه باقي بماند و مجبور به عقب نشيني شود.
شبهاي مسكو البته خاطرهانگيز است.
به ويژه اگر قرار باشد با كشتي كروز در جوار يكي از آسمانخراشهاي استاليني كه حالا هتل زنجيرهاي است بر رودخانه مسكوا گردش كنيد. تمام چشماندازهايي كه در طول روز در ميدان سرخ و كرملين ديدهايد اين بار از زاويه ديگري از روي رودخانه و در نورپردازيهاي رويايي شب پيشرويتان است.
ادامه سفر به مسکو و باشگیردستان…
آب درماني در قلب كوههاي اورال
سفر مسکو و باشگیردستان همچنان ادامه دارد. هتل اوزيموت را به سمت فرودگاه براي سفر به شهر اوتا در ايالت خودمختار باشگيردستان ترك ميكنم.
پرواز به «اوفا» ديرهنگام برنامهريزي شده و پاسي از صبح به فاصه كمتر از دو ساعت به اين شهر در دماي منفي 5 درجه زير صفر، وارد ميشوم. اين شهر با مسكو 5/1 ساعت اختلاف زمان دارد. قرار است تا در سفري شش روزه مسيري مثلثي شكل را زميني طي كنم.
قدري با «اوفا» آشنا شويم. مركز جمهوري خودمختار باشگيردستان از نظر طول سومين شهر بزرگ در روسيه بعد از سوچي و ولگراد است كه به آن شهر هفت تپه هم ميگويند.
شهري مدرن و امروزي با يك ميليون و 300 هزار نفر جمعيت و چشم انداز رودخانه و طبيعتي زيبا كه برندهاي تجاري و هتلهاي زنجيرهاي از جمله هيلتون و شرايتون در زيرساختهاي گردشگري آن سرمايهگذاري كردهاند. البته بخش عمده جذابيت اين شهر به سبب اين است كه به عنوان نقطه كانوني مبادلات تجاري و حمل و نقل در روسيه نقش ايفا ميكند و براي برپايي رويدادهاي تجاري و جذب مسافران از كشورهاي مختلف جهان و برپايي جشنوارهها موقعيت ويژهاي دارد. سال 2015 سالن بزرگ كنگره «اوفا» ميزبان دو اجلاس مهم بريكس BRICS و سكو SCO بود.
از فرودگاه بينالمللي «اوفا» پروازهاي مستقيم به مقاصدي چون پكن، پراگ، استانبول، مسكو و شهرهاي ديگر برقرار است.
همينطور اوفا تنها شهري در روسيه است كه توسط دو بزرگراه به مسكو متصل است و ايستگاه قطار آن در واقع نقطه اتصال اروپا و آسيا است.
جمهوري باشگيردستان كجاست؟
باشگيردستان Bashkortostan سرزميني محصور در خشكي نزديك به مرز قزاقستان و شمال شرقي درياي خزر مابين كوههاي اورال و رودخانه ولگا قرار دارد كه جمعيت غالب آن چندمليتي هستند.
اين جا چشماندازهاي خيرهكننده دارد.
هوايي بسيار پاكيزه و سرشار از اكسيژن كه براي ريههاي درمانده شهرنشينان اكسير زندگي دوباره است.
براي كساني كه چندصباحي به دنبال آرامش و تمدد اعصاب ميگردند يك گزينه ايدهآل بهشمار ميرود.
نكته كاملا ملموس در اين جمهوري آن است كه باشگيرها به سنتها و آداب خود همچنان پايبند ماندهاند.
از نقاط معدود روسيه است كه مذهب اسلام از اينجا در سراسر اوراسيا ترويج شده و در اين منطقه است كه با اسلام روسي آشنا ميشويد.
باشگيردستان به راستي منطقهاي دست نخورده است، گستره وسيع جغرافيايي و تراكم اندك جمعيت سبب شده تا طبيعت بكر را با تمام جان احساس كني.
در جايجاي باشگيردستان مكانهايي را نشانتان ميدهند كه برايشان مقدس و قابل احترام است.
چشمههای مقدس
چشمههاي فراوان كه به دليل املاح غني و تركيبات خاص معدني براي درمان مردم استفاده ميشود.
سالخوردگان و جوانان در لجنهاي حاصل از درياچهها غوطه ميخورند تا پوستي شفاف، ريههايي سالم و عضلاتي توانمند داشته باشند.
در سنت اين مردم، بسياري از اين چشمهها مقدس است
و براي هر كدام افسانهها دارند كه چه طور نوشيدن و يا غوطه خوردن در اين آبها در شفاي نياكان تاثيراتي معجزهوار داشته است.
به همين دليل در قلب كوههاي اورال، مجتمعهاي بسيار كارآمد آبدرماني ساختهاند و صنعت گردشگري سلامت رونق قابل توجهي دارد
كه مطالعه تجربيات آن ميتواند الگوهاي كارآمدي براي گردشگري سلامت نوپاي ايران باشد.
نكته جذاب اقامت در مسکو و باشگيردستان آن است كه هم اقامت در كلبههاي گرم در زمستان سرد و هم اتراق در تابستان سبز هر دو خاطرهانگيز و فرحبخش است.
اگر بخت يارتان باشد و يك روز برفي در «اوفا» از خواب برخيزيد، آن زمان را هرگز از ياد نخواهيد برد.
خودرو به فاصله زماني اندكي به جاده باريك كوهستاني وارد شد.
راننده روس با تسلط كامل به رانندگي در جادههاي يخي خودرو را هدايت ميكرد.
به ويژه در مسيرهايي كه جاده كاملا يخزده بود.
اما سرعت يكنواخت، تنشي به حركت خودرو وارد نميكرد. ادامه سفر به مسکو و باشگیردستان…
اقامتگاه کوهستانی
خانواده «يولباريسوف»، اقامتگاههاي كوهستاني را براي پذيراي گردشگران در قلب باشگيردستان سرمايهگذاري كرده است.
«آرتور» فرزند برومند خانواده در اين سفر همراهيام ميكند و درباره ويژگيهاي منطقه و سبك زندگي اهالي باشگير توضيح ميدهد.
اين خانواده شبي، ضيافتي باشكوه در مجموعه اقامتگاهي خود ترتيب داد و ضمن آن مرا با غذاهاي خوشمزه اهالي باشگير آشنا كرد.
او توضيح ميدهد كه اين منطقه سرشار از نعمت است.
رودخانههاي كوچكي به هم ميپيوندد و حيات وحش آن نيز كمنظير است.
گوزن شمالي، گرگ، روباه و خرس به وفور يافت ميشود و شكارچيان تنها با مجوزهاي خاص مجاز هستند
غاز و اردك و يا ساير حيوانات ترفه را در زماني كه تعدادشان در منطقه زياد ميشود، شكار كنند.
اما شكار پلنگ اورال مطلقا ممنوع است.
ادامه سفرنامه مسکو و باشگیردستان…
مردم اين روستاها اغلب هيزم شكن يا شكارچي هستند و تابستان ميوههاي جنگلي و دارويي را مي فروشند.
آرتور تاكيد ميكند كه120 قوميت مختلف در باشگير از جمله تاتارها و روسها در كنار هم زندگي ميكنند.
در بخشي از سفرمان به پارك «شولكانتاش» رسيديم كه دو ويژگي منحصر به فرد دارد.
اين پارك تحت حفاظت يونسكو است و مردم اين منطقه براي پرورش سبك خاصي از زنبورعسل تبحر دارند.
باشگيرها به جاي كندو، اين نوع عسل را در تنه درخت پرورش ميدهند.
پرورش عسل در تنه درخت
زنبورهاي وحشي از لابه لاي درختان به دنبال گياه «ليپووايا» پرواز ميكنند و اين نوع عسل «ليپووي» نام دارد.
اهالي باشگير، با حفر شيارهايي در درختان تنومند و ايجاد حصارهاي ويژه
براي جلوگيري از دلهدزديهاي خرسهاي جنگلي، محيط زيست زنبورها را مستعد توليد عسلهاي خوشمزه ميكنند.
از هر تنه درخت تا 60 كيلوگرم عسل ميگيرند
كه 30 كيلوگرم آن براي غذاي زنبورها باقي ميماند و مابقي را به فروش ميرسانند.
اين عسلها در نوع خود بينظير هستند
و در مواردي به سبب تركيبات غني به عنوان دارو طرفداران زيادي در روسيه و ساير كشورهاي جهان دارد.
جذابيت ديگر اين پارك، وجود غار آبي كاپووايا متعلق به دوران زمينشناسي كرتاسه
با دهانهاي بزرگ كه در پيچوخمهاي كوهستان پنهان مانده است.
انسانهای اولیه در باشگیر
براي رسيدن به غار، جاده ديگر آسفالت نيست و خودرو وارد جاده مالرو مي شود.
هنگام ورود به غار لازم بود كلاه ايمني بر سر كنيم.
تا از سقوط احتمالي استلاگميتها در امان باشيم.
كمي جلوتر از غار، پيش از آن كه تاريكي محض آغاز شود،
مشاهده نقاشيهاي انسانهاي اوليه حيرتانگيز است.
اين غار دالانها و طبقات متعددي دارد كه در اين فصل سرما امكان مشاهده همه آنها مقدور نبود
اما راهنماي غار ميگفت كه در فصل تابستان خودروها براي ديدن آن صف ميكشند
و ازدحام گردشگر به اين منطقه فشار ميآورد
بهويژه زماني كه امكانات غذايي و رفاهي تا نزديكيهاي اين غار مهيا نيست
و توصيه داشت كه براي گردشگران حساسيت اين اكوسيستم كاملا تشريح شود.
نكته جالب حوضچه ورودي غار است كه تا 85 متر عمق دارد
و من را به ياد عمق درياچه تخت سلميان در تكاب انداخت.
در اين فصل سرد، باشگيردستان همچنان چشمانداز وسيعي را پيش رو ميگذاشت،
جنگل خشك و برف گرفته همچنان كيلومترها پيش روست.
گهگداري روستايي ظاهر ميشد با كلبههايي تماما چوبي
كه در چشمانداز سفيد كوهستان، شيروانيهاي رنگارنگ كلبهها لذت اين سفر را دوچندان ميكرد.
تراكم ساكنان به اندازهاي در جنگلهاي فشرده كم است
كه طبيعي است سوخت غالب اكثر مردم هيزمهاي درختان در زمستان باشد
و برداشت از اين جنگلها فشاري به طبيعت و جنگلها وارد نميكند.
اقامت در كلبههاي گرم زمستاني و اتراق در فضاي فرحبخش تابستاني باشگيردستان،
طيف گستردهاي از خوراك و نوشيدني را پيش رو ميگذارد.
خوراك در روسيه پرحجم و سرشار از كالري است.
نميشود به اين مناطق سفر كرد اما كوميس (شير ترشيده اسب) را ننوشيد
و يا شيريني لذيذ چاكچاك Chak-Chak را نوش جان نكرد.
در مسکو و باشکیردستان مرتب این دو خوراکی را امتحان کردم.
سوپهاي پرچرب حاوي گوشت و سبزيجات كه به آن «بورش» ميگويند گل سرسبد هر پيش غذايي است.
البته گوشت مرغ و ماهي نيز در صبحانهها سرو ميشود
كه اين بخشي از فرهنگ غذايي روسيه در فصل زمستان است. ادامه سفر به مسکو و باشگیردستان…
بشنو از ني چون حكايت ميكند
ادامه سفرنامه مسکو و باشگیردستان…
ساقه گياه «كوراي» براي اهالي باشگير خاستگاه ويژهاي دارد.
در ضيافت شامي، استاد «يميل» با ساقه كوراي حاضر شد.
او زوائد و برگهاي ساقه را تكاند.
چاقويي كوچك از جيب بيرون آورد و حفرههاي كوچك و به فواصل مشخصي بر روي ساقه كندوكاري كرد.
در عرض چند دقيقه درون ساقه دميد و ترانهاي مختص به اهالي باشگير را به زيباي نواخت.
اين نينواز برجسته ما را با «كوراي» يا همان ني آشنا كرد.
در ضيافتهاي مردمان باشگير نواي حزنانگيز ني پرطنين است.
اهالي باشگير از كودكي دميدن در اين ساقه را ميآموزند و مينوازند.
در اين ضيافت «شريف اف دنيسلامويچ» دهيار روستا از سبك زندگي اهالي باشگير برايمان گفت.
اين كه باشگير تنها جمهوري روسيه است كه دو سازمان فدرال بر طبيعت آن نظارت دارد.
با توجه به كار حفاظت از زنبورها و حساسيت نگهداري از برخي گونهها مردم محلي ترغيب ميشوند
تا بتوانند همچنان سبك زندگي را حفظ كنند.
نكتهاي كه آقاي دنيسلامويچ بر آن تاكيد دارد آموزش مردم است.
هرچند مهماننواز هستند اما ممكن است نتوانند ارتباط درستي با گردشگران خارجي برقرار كنند.
او احساس ميكرد كه براي تبادل نظر، نيازمند مشاوره است.
چالشهاي توسعه پايدار البته در همه جوامع ماهيت يكساني دارد اما با افتخار ميگفت
باشگيردستان باوجوديكه معادن غني مواد معدني طلا و اورانيوم دارد، مردم حاضر به بهرهبرداي از اين منابع زيرزميني نيستند تا طبيعتشان تخرب نشود.
آب درمانی و لجندرمانی در جمهوری باشگیردستان از ظرفیتهای قابل توجه برای جذب گردشگر درمانی است
غوطهدر لجنهاي سلامت
ادامه سفرنامه مسکو و باشگیردستان…
روسها و اهالي باشگير از سالها پيش به تاثيرات شگفتانگيز چشمههاي اين كوهها بر روي سلامت شهروندانشان آگاه بودهاند
به همين خاطر مجتمعهاي تمدد اعصاب در جاي جاي اين كوهستان تجهيز شده است.
كراسنوسولسك Krasnousolsk قديميترين اين مجتمعهاي درماني است كه بهرهبرداري از آن به سال 1924 بازميگردد.
نه تنها در باشگيردستان بلكه در تمامي روسيه شهرت دارد.
اينجا در 140 كيلومتري اوفا بيش از 200 چشمه با تركيبات غني املاحي از زمين ميجوشد
و در كنار رودخانه سولكا Usolka اين آبهاي ارزشمند به همراه لجنهاي رودخانه امكاني
را براي ساخت مجتمعهاي درماني و تمدد اعصاب فراهم كرده است.
پروفسور آلگسي نچاوو (Alexi Nechaev) بين سالهاي 1903 تا 1907 از نظر تركيبات شيميايي آب اين منطقه را آزمايش كرد
و در گزارش خود اين تركيبات معدني را براي درمان طيف گستردهاي از بيماريهاي پوستي، عصبي و گوارشي سودمند دانست.
حالا اين مجتمع درماني پزشكاني دارد كه پرونده بيماران را در زمينههاي مختلف عضلاني، عصبي و سوهاضمه بررسي میکنند.
و بر اساس هر نوع بيماري مدت اقامت و نحوه استفاده از آبها را تجويز ميكنند.
فرآيند درماني تمامي مراجعه كنندگان به اين مركز با مشورت پزشك انجام ميشود كه معمولا 10 تا 15 روز اقامت دارند.
گِلهاي درماني به صورت خودكار از لولههايي از درياچه، وارد وانهاي اين مجتمع درماني ميشود
و در دماي 37 تا 40 درجه، تاثيرات عميقي بر روي پوست ميگذارد.
ادامه سفر به مسکو و باشگیردستان…
فرد طوري در اين گِلها دراز ميكشد كه محل بيروني قلب با گِلهاي داغ در تماس نباشد.
اين گِلها پر از مواد معدني و آمينواسيدهاست كه براي بيماريهاي پوستي عصبي آن را سودمند تشخيص دادهاند.
مجتمعهاي ديگر همچون «آسي» نيز هركدام مجموعههاي جاافتادهاي هستند كه در اين گشت چند روزه از امكانات آنها بازديد شد.
سفر مثلثي شكل ما به روزهاي پاياني نزديك مي شد روز آخر از موزه تاريخ اوفا ديدن كردم.
اين موزه تمام ديجيتال تاريخ روسيه را به شيوايي تمام از زمان اتراق چادرنشينها تا آغاز رياستجمهوري پوتين بازگو كرده است.
در موزه مردم شناسي اوفا نمايشگاه موقت عكسهاي ايران برپا بود.
مدير موزه توضيحاتي درباره ارتباط اجتماعي و تاريخي بين ايران و باشگيردستان ارايه داد.
او ميگفت كه بر اساس شواهد تاريخي بين بشاگرد در ايران و باشگيردستان در كوههاي اورال ارتباط تاريخي وجود دارد
. براي مثال هنوز هم هر كسي با لباسهاي خاكي وارد ميشود به او ميگويم كه مگر از خراسان آمدهاي!
در سابقه تاريخي ما گويا نياكان ما در عبور از كوير و خراسان، گرد خاك ايران بر لباسهايشان داشتهاند
و همين موضوع در ضربالمثلي در باشگيردستان فراگير شده است
و كسي كه گرد و خاك بر لباس دارد به او ميگوييم انگار مسافر خراسان هستي!
او دستور داد تا طلاي يكپارچه 4 كيلوگرمي موزه را آورند تا با آن عكس بگيرم اين از معدود طلاهايي بود
كه با اين وزن در منطقه وايمان در سال 1992 كشف شد و براي اهالي باشگير از ارزش بالايي برخوردار است.
چند راهكاري عملياتي
سفر به مسکو و باشگیردستان …
مراوادات تجاري و گردشگري ميان مردمان روسيه و ايران آينده درخشاني را پيش رو دارد.
امكانات غني روسيه براي طيف گستردهاي از هموطنان ما جاذبههاي نهفته دارد و اين در جمهوري باشگيردستان كاملا ملموس بود
. بنابراين ميتوان از چند زاويه به دستاوردهاي بيشتر اميدوار بود.
- تجربيات باشگيردستان در مديريت مراكز درماني و مجتمعهاي سلامت به راستي ستودني است
. اين تجربيات ميتواند از طريق وزارت بهداشت و كميته گردشگري سلامت در اختيار سرمايهگذاران ايراني قرار بگيرد.
بهنظر ميرسد پرواز مستقيم ميان اوفا با تهران و يا كيش از توجيه مناسب برخوردار باشد.
در زمينه گردشگري اهالي باشگير كه عموما مسلمان هستند در فصل سرد به آبهاي خليج فارس ميرسند
و متقابلا ايرانيها از مجتمعهاي درماني و طبيعت بكر چه در فصل زمستان و يا تابستان استفاده ميكنند.
به اين ترتيب، پرواز مستقيم به فرودگاه اوفا ميتواند سفر را براي توراپراتورها به ميزان قابل توجهي كاهش دهد.
- امروز گردشگران به دنبال مسيرهاي جديد هستند و دستكم تركيبي از مسيرهاي كلاسيك و مسيرهاي كمتر پيموده شده را ميپسندند.
بعد از سپري شدن جام جهاني فوتبال مسیر مسکو و باشگیردستان در كانون توجه گردشگران قرار ميگيرد .
گزارش منتشر شده در ماهنامه سفر انتشار دی ماه ۱۳۹۶، شماره ۶۸