علم كوه و مسيرصعود ان بيترديد از زيباترين گذرگاههاي كوهنوردي ايران است. گزارش و عکس این تجربه سفر به علم کوه را فهیمه بادکوبه برای ماهنامه سفر نوشته است.
اين قله و دامنههاي آن را ميتوان آميزهاي از آلپ و هيماليا برشمرد
چراكه در پايين دست عرصههاي جنگلي و در فرادست شاهد قلههاي نوك تيز و صخرهاي سختگذر هستيد.
علم كوه در منطقه البرز مركزي از نظر بلندي دومين قله مرتفع ايران باارتفاع 4811 متر محسوب ميشود.
اين قله چندين مسير صعود دارد كه جذابترين و متنوعترين آن مسير طالقان-پراچان-حصارچال و تكميل ختم اين مسير
به آبهاي درياي خزر يعني دره سه هزار و مسير آبگرم درجان و شهر تنكابن است.
دسترسي به قله علم کوه از اين مسير يكي دو روزي طولانيتر از گذر رودبارك سردچال –علم چال است.
اما چشماندازهاي زيباي مراتع و پوشش گياهي متنوع و عبور از چند روستا و آشنايي با جوامع محلي لطف آن را دو چندان ميكند.
به همين منظور و با هدف آشنايي هرچه بيشتر گردشگران خارجي و كوهنوردان
و طبيعت دوستان از جذابيتهاي طبيعي و گردشگري و فرهنگ پربار جوامع محلي
يكي از دفاتر مسافرتي صعود شش روزهاي را با يك گروه از كشور ايتاليا برنامهريزي كرد.
صعود شش روزه با کوهنوردان ایتالیایی
اين گروه 14 نفره متشكل از 9 زن و 5 مرد در گروه سني 31-75 ساله بودند.
فهيمه بادكوبه تجربه اين پيمايش را با خوانندگان ماهنامه سفر به اشتراك گذاشته است.
اولين روز برنامه 28/03/1394 با تمريني با صعود به قله توچال اغاز شد.
روز دوم برنامه از محل هتل در تهران همراه با چهار نفر همراه ايراني (راهنماي مسير–برنامه ريز و هماهنگكننده و مديريت دفتر خدمات كاروانسراي ايران+دو نفر)
سرپرست باتجربه گروه ايتاليايي كه براي دومين بار قله علم كوه را البته از مسير ديواره صعود ميكرد در صبحي از آخرين روزهاي بهار با ارامش و به دور از هياهو اغاز شد.
حركت بهسمت طالقان و سپس روستاي مهران و نهايت روستاي پرآب و درخت كوهستاني و زيباي پراچان كه حدوداً”190 كيلومتر طي طريق آسفالته دارد.
بعد از رسيدن به پراچان شب را در مدرسه وابسته به آموزش و پرورش با مهمان نوازي گرم سرايداران به صبح رسانديم
و صبح روز بعد در مركز روستا كليه تجهيزات و تداركات سفر را به هفت رأس قاطر و سه قاطرچي سپرديم.
خوشبختانه هوا بسيار همراه و مساعد بود
در مسیر علم کوه
مسير با شيبي ملايم از درهاي بسيار زيبا واقع در قلب البرز مركزي ميگذرد كه به گلهاي و گياهان زيباي خاص فصل بهار مزين بود.
مهمترين پوشش گياهي اين منطقه شامل: سوسن-پونه-اويشن-گاوزبان-گزنه-بابونه-شنگ-والك و اسطوخودوس بود.
گونهگوني و تنوع گياهان و گلهاي وحشي اين منطقه نشانه بارزي از ظرفيت و حاصل خيزي خاك آن دارد.
راه عبور از معدن سنگ در ارتفاع 2400 متري و به موازات كناره رودخانه ادامه يافت.
در اين ناحيه براي طي مسير به ناچار بايد چندين بار از عرض رودخانه عبور كنيد.
بعد از مدتي به نقطهاي از انشعاب رودخانه ميرسيم كه دو شاخه ميشود براي ادامه گذر بايد شاخه سمت چپ را انتخاب كرد.
مسير داراي راه پاكوب شده و شيبي تند است و با طي راهي نه چندان طولاني به نقطه اي با نام دروازه سنگي ميرسيم.
دروازه سنگي يك پديده طبيعي از سنگهاي كوهستان است كه به صورت طاق نصرتي طبيعي خودنمايي ميكند.
مقصد بعدي گوسفندسراي دمچه است كه فاصله ان از روستاي پراچان به صورت پيادهروي و با سرعتي متوسط بين 5-4 ساعت زمان ميبرد.
مسحور در زیبای دمچه
دمچه دشتي سرسبز بسيار وسيع و پوشيده از علفزاركه اكثراً از گياه خوش طعم شنگ است و در دامنه پرشيب گردنه هزارچم قرار دارد.
اطراف ان چشمههاي آب متعددي از دور و نزديك قابل رويت است.
در واقع دمچه بين دو قله بزرگ لشگرك و هزارچم واقع شده است.
متاسفانه دراين فصل از سال هنوز چوپانان براي اقامت و چراي دام ساكن نشده بودند.
بابرپاكردن چادرها براي شبماني شب پرستاره و خاطرهانگيزي
را با همنوردان ايتاليايي و ايراني همراه با صرف چاي و قهوه و شامي لذيذ پشت سرگذاشتيم.
ناگفته نماند كه تمامي مواد غذايي با محاسبه دقيق وعدهها از قبل تهيه و باقاطرها حمل ميشد.
بديهي است كار پخت و پز هم در محل بر لطف برنامه ميافزود.
عبور از گردنه هزارچم
صبح روز بعد پس از صرف صبحانهاي مفصل و كامل به قصد دشت حصارچال به راه افتاديم.
اين مسير از گردنه هزارچم و گردنه گردونكوه و خطالراس ميش چال به حصارچال ميرسد.
گردنه گردونكوه كه در مسير صعود از آن عبور كرديم در ارتفاع 4000 متري قرار گرفته و از آنجا ميتوان
ناظر چشماندازها و مناظري بسيار بديع و زيبا از قلل بالاي چهازهزار متري علم كوه خرسان و…. بود.
در طول مسير با يخچالهاي متعددي روبرو شديم. با احتياط كامل يخچالها را تراورس (بريدن افقي) كرديم
چرا كه نميخواستيم از يخ شكن (كرامپون) استفاده كنيم به خصوص در فاصله گردونكوه
تا حصار چال با برف زيادي مواجه شديم كه حركت قاطرها را دچار مشكل ميكرد.
ولي با تدبير و تجربه راهنماي ايراني، پيمايش گروه بدون مشكل انجام شد.
پس از طي مسافتي كه حدود 5-4 ساعت زمان ميبرد به كنار آبگيرهاي كوچكي رسيديم كه از ذوب برفها به وجود آمده بودند.
اين آبگيرها با انعكاس نور خورشيد و آسمان در آنها مناظر بسيار زيبايي را به نمايش ميگذاشتند.
بعد از رسيدن به منطقه زيباي حصارچال كه از آبگيرها فاصله چنداني نداشت كمپ اصلي برپا شد.
منطقه حصارچال بسيار بادگير است و وزش بادسرماي بسيار سنگيني را بران تحميل ميكند.
بههمين دليل حاشيه رودخانهاي كه در آنجا جاري بود پس از غروب آفتاب كاملاً” يخ ميبست.
شب بسيار زيبا و بهياد ماندني سپري شد.
آسمان پرستاره
آسمان پرستاره و سايههايي از قلل اطراف –خرسان شمالي و جنوبي را ميتوانستيم كاملاً” ببينيم.
شب را در چادرها با استفاده از كيسه خواب به صبح رسانديم
و صبح زود روز بعد به قصد صعود به قله علم كوه با كولههاي سبك و توشه مسير البته بعد از صرف صبحانه اي مفصل راهي قله شديم.
مسير پاكوب شده و مشخص بود و پس از پشت سرگذاشتن دامنه مرجيكش و با شيبي ملايم از مسير جنوبي راهي قله شديم.
بعد از چهار ساعت با همت و پشتكار و صبر و حوصله همنوردان قله فتح
و باگرفتن چند عكس يادگاري به تماشاي قلل چهار هزارمتري منطقه علم كوه
تخت سليمان-سياه كمان-يخچال علم چال و پناهگاه سردچال و ديواره مشهور علم كوه ايستاديم
و سپس قله علم کوه را به مقصد كمپ اقامت در حصار چال ترك كرديم.
در مجموع ميشود گفت كه از حصارچال تا قله براي رفت و برگشت حدوداً”10 ساعت وقت صرف شد.
این زمان قابل قبولي براي صعود گروه پانزده نفره به علم کوه بود (سه نفر در كمپ اصلي ماندند).
شب را براي استراحت و بازسازي بدن در حصارچال مانديم و صبح روز بعد راه بازگشت را در پيش گرفتيم آن روز راهپيمايي طولاني در پيش داشتيم.
بنابراين صبح بسيار زود بيدار باش داشتيم و با تلاش و همكاري همگي توانستيم قبل از ساعت 7 و سي دقيقه كمپ را ترك كنيم
كه البته در آن ساعت و آن منطقه زمين يخي را داشتيم.
مسير بازگشت تا رسيدن به قله گردونكوه همان مسير قبل بود
ولي بعد از آن راه جديدي را براي فرود و صعود به نقطه اوج انتخاب كرديم
كه از طريق يال و خطالراس ميشچال و بين كوههاي ميشچال و گردونكوه
به ابتداي دره سه هزار ميرسيد نقطه اوج دره سه هزار گردنه شيروش است كه از چشم اندازهاي بسيار بكر و بي نظيري برخوردار بود
كه دره را بين قلل غربي علمكوه و شرقي رودخانه گرمارود محصور ميكند.
دره زیبای سه هزار
دره زيباي سه هزار يكي از جذابترين گذرگاههاي پيادهروي است.
در واقع در اين دره تا كنارههاي درياي خزر حداقل سه اقليم متفاوت را تجربه ميكنيد.
ابتدا در يك منطقه كوهستاني محصور ميشويد و سپس به يك ناحيه استپي و پرآب ميرسيد
كه سرچشمهها- آبشارها و آبراههاي صخره اي كه رودخانه خروشاني در آن جاري است و سپس جنگلهاي دره سه هزار و درياي خزر.
از ديگر چشماندازهاي بديع اين منطقه رودخانه خروشاني است كه در اين دره جاريست.
اين رودخانه پرآب بعد از پيوستن انشعاباتي چند -رودخانه پر آب سردابرود را در پايين دست تشكيل ميدهد كه به درياي خزر ميريزد.
گياهان و گلهاي وحشي و بوتهزارهاي انبوه بهخصوص در اين فصل در تمام منطقه گسترده است.
تنوع و گونهگوني گياهان و گلها تعجب و حيرت گردشگران ايتاليايي را برانگيخته و باعث شگفتي آنها شده بود.
آب گرم طبیعی
یکي از ديدنيترين و پرجاذبهترين نقاط موجود در اين دره زيبا، آب گرم طبيعي كنار رودخانه است كه در ارتفاع 2500 متري از سطح دريا قرار دارد
و براي اهالي محل بسيار پراهميت است و خاصيتهاي درماني به آن نسبت ميدهند.
اينجا آب گرم چشمهايست كه دهانه آن در دل تودهاي آهكي قرار گرفته
و داراي حوضچهاي به مساحت 5 مترمربع و عمقي كمتر از قد انسان (1.3-1 متر) دارد.
رنگ سقف كوتاه آن شيري و حوضچه داراي كريدوري 5-4 متري
كه براي ورود به آن بايد از پنج پله سنگي پايين رفت گرماي آب حدود 40 درجه سانتيگراد
و در فاصله اي حدود 10-8 متري بالاي لبه رودخانه قرار دارد. قطرات آب بهصورت دايمي از سقف چكه ميكند و كف آن شن ريزه و سنگ است.
استحمام در اين حوضچه به رفع خستگي و لذت آب تني هرچند كوتاه كمك ميكند.
بعد از اين نقطه حدوده 3-2 ساعتي طول كشيد تا به روستاي درجان رسيديم
و پس از صرف ناهار كنار وسيله نقليهاي كه انتظارمان را ميكشيد
پايان راهپيمايي 10 ساعته علم کوه را اعلام و همگي براي استراحت و صرف شامي نوشيدني گرم
راهي استراحتگاه خود در عباس اباد كه قبلاً” هماهنگ شده بود شديم.
روز بعد قرار شد ديداري از سرزمين شمال و درياي خزر داشته باشيم
كه بعد از طرف صبحانه مفصل در زير سقف راهي ديدار از منطقه و پا به زدن گردشگران و همراهان در درياي خزر شديم.
ناهاري در رستوران ساحلي درياي خزر خورديم و راهي تهران و هتل شديم و در اين نقطه برنامه پیمایش علم کوه به شهر تهران ختم شد.
