سرزمينمان در كمربند خشك جهان قرار دارد و تغییرات آب و هوا تاثیرات فراوان بر اقلیم ایران گذاشته است.
این البته حرف تازهاي نيست.
از ديرباز در بخشهاي وسيعي از اين سرزمين نزولات جوي كم و ناچيز بوده است.
با اين وجود، نياكان ما ارزش آب را به خوبي ميدانستند.
منابع آبي را شناسايي ميكردند و با حفر قنات و استفاده از شيب زمين، آب را به مراتع و دشتهاي پاييندست ميرساندند.
از اين رهگذر، شهرها و آباديهاي بزرگ در ميان دشتها شكل ميگرفت.
چقدر از پیشینیان هوشمندتریم؟
هوشمندي در به چنگ انداختن آبهاي گريزان در گرمترين مكانهاي اين سرزمين يعني بيابان لوت هم مشاهده ميشود. نمونههاي آن چالههاي شورگز هامون و چاله ملكمحمد است.
سطح ايستايي آب در اين مكانها به اندازهاي است كه رودها به سرعت تبخير ميشوند.
با اين وجود كاوشگراني، چشمههايي يافتهاند كه آب را از كانالهاي دستساز زيرزميني طي كيلومترها عبور ميدادند.
تمدن شش هزار ساله غرب و شرق لوت هم بر اساس آب شكل گرفته است.
شاهد تمدنهايي بودهايم كه امروزه آثار برجسته آن در موزههاي جهان ميدرخشد.
حالا از زبان يك مقام دولتي يعني رييس سازمان محيط زيست ميشنويم كه در سه دهه اخير اين الگوها و روشها رنگ باخته است.
هزاران روستا خالي از سكنه شدهاند. قادر نبودهايم رسم پيشينيان را پاس بداريم.
تغییرات آب و هوا
بیابانزایی در ارومیه
در اروميه، به بهانه توليد سيب و چغندر بزرگترين رخداد بيابانزايي قرن رقم خورد!
دستگلهاي خشكانديشان در مهار طبيعت حالا يكي پس از ديگري خودنمايي ميكند.
به خودمان اجازه دادهايم به مدد فناوريها بر طبيعت چيره شويم بدون آن كه واقعيت را بدانيم كه ما نيز جزيي از همين طبيعت هستيم.
بحران آب دامنگير جامعه ايراني ميشود كه البته پيامدهاي حاشيهنشيني شهرها بخش كوچكي از اين پديده فراگير است.
اين بحران، تنها به مناطق مركزي و يا مرزي ايران محدود نميشود.
بلكه در تهران نيز مشهود است.
از دو سال پيش كميسيون امنيت ملي مصوبهاي را در اين خصوص صادر كرده كه مورد توجه جدي دستگاههاي مربوطه قرار نگرفته است.
با اين وجود، شاهد رشد بي رويه شهر تهران و ساختوسازهايي هستيم كه منابع محدود آب تهران را با ولع سيريناپذيري ميبلعد.
ايران در اين گوشه از كره زمين با خشكسالي دست و پنجه نرم ميكند .
تغییرات آب و هوا تا چه اندازه موثر بوده است؟
تغییرات آب و هوایی در ینگه دنیا
و در ينگه دنيا «كاترينا»ها و «ايرماها»ي توفنده و تغییرات آب و هوایی خواب را از چشمان آمريكاييها ربوده است.
گرمايش جهاني، سيلهاي بيشتري را در بنگلادش، هندوستان،پاكستان و نپال ايجاد ميكند و زندگي را براي 40 ميليون نفر دشوار خواهد كرد.
يك سوم بنگلادش هم اكنون در زير آب است.
در هستون، تگزاس توفانها هزاران نفر را به كام مرگ برده است.
پالايشگاهها خاموش شدهاند و انفجار در كارخانههاي شيميايي رو به افزايش است. *
ترديدي نيست كه اگر بحران آب مهار نشود، سمي كشنده براي تحقق توسعه پايدار در ايران خواهد بود و تبعات آن فراتر از آن است كه در تصور بگنجد.
به تبع آن برنامه توانمندسازي جوامع محلي و صنعت گردشگري در بخش وسيعي از كشورمان نيز با ناكامي جدي روبرو خواهد شد.
موضوع توسعه پايدار به عنوان ابزاري براي توسعه گردشگري امسال نيز سرلوحه شعارها و برنامههاي سازمان جهاني گردشگري است.
كارزاري است تا زندگي ايندگان را دريابند.
اين دنيا بايد جاي بهتري براي زندگي فرزندانمان باشد و اين ارزو محقق نميشود
مگر آن كه سبك زندگي ديگري را اشاعه دهيم.
آیا جهان جای بهتری میشود؟
عادتهايي كه بايد هرچه سريعتر محو شود، رفتارهاي بهرهور را ملكه ذهن كنيم تا استفاده صحيح از منابع محدود سرلوحه زندگي و كار همگان قرار بگيرد.
افتخار به گذشته ديگر كافي نيست.
در گوشه ذهنمان به اين نكته هم بيانديشيم كه ديگران كاشتند و ما خورديم اما بهراستي ميراث ما براي آيندگان چه خواهد بود؟
حالا لازم است بر ولع سيريناپذير نسل كنوني افسار كشيد.
* Eco Wach. Sep 06 2017, By David Suzuki